Dlaczego występują zakrzepy po AstraZeneca? Naukowcy już wiedzą

Naukowcy znaleźli wskazówki dotyczące pojedynczych przypadków zakrzepicy po przyjęciu szczepionki firmy Astra Zeneca.

Swoje podejrzenia lekarze opublikowali w dwóch raportach opublikowanych w piątek w piśmie New England Journal of Medicine. Te ustalenia mogą pomóc w opracowaniu skutecznych metod leczenia efektów ubocznych i dostarczyć wskazówek jak ewentualnie dokonać zmian w szczepionce w przyszłości.

Jak powstają zakrzepy po AstraZeneca?

Szczepionka AstraZeneca może u bardzo niewielkiej liczby określonych osób rozwijać przeciwciała, które celują w białko organizmu zwane czynnikiem płytkowym 4 (PF4), które pobudzają płytki krwi do działania i aktywują „kaskadę krzepnięcia” - wyjaśnił w raporcie jego współautor, dr Theodore Warkentin z uniwersytetu McMaster w Ontario w Kanadzie.

„To przeciwciało, które w jakiś sposób jest uruchamiane przez szczepionkę i w określonych okolicznościach może skutkować krzepnięciem krwi” - uważa dr Warkentin.

Opisywane zajście jest podobne do rzadko spotykanego efektu ubocznego powodowanego przez rozrzedzającą krew heparynę, zwanego małopłytkowością powodowaną przez heparynę.

Zobacz: Zakrzepica – objawy, przyczyny i zapobieganie

Zakrzepy dopiszą do tabeli

Efekty uboczne szczepionki powodujące zakrzepicę są tak rzadkie, że Europejska Agencja Leków (EMA) oraz brytyjski regulator zdecydowały o dalszym wykorzystywaniu preparatu AstraZeneca, bo „korzyści płynące z tej szczepionki przewyższają ryzyko skutków ubocznych”. Mimo to dołączana do tej szczepionki tabela zostanie uzupełniona o zakrzepicę jako pozycję w liście efektów ubocznych.

Czytaj też: EMA o szczepionce AstraZeneca przeciw COVID-19 i zakrzepach

Jak dotąd EMA otrzymała doniesienia dotyczące 169 przypadków krzepliwości w rejonie żył mózgowych i 53 przypadki krzepliwości w rejonie żył brzusznych na około 34 mln dawek AstraZeneca podanych w całej Europie – informuje agencja Reuters. W Wielkiej Brytanii jak dotąd 19 osób zmarło z powodu poważnych przypadków zakrzepicy powiązanych ze szczepionką – donosi telewizja CNN.

Co ze szczepionką Johnson & Johnson?

Dwie z trzech szczepionek podawanych w USA – Pfizer i Moderna – nie wykazały żadnych tego typu efektów ubocznych. Jednak w piątek europejscy regulatorzy poinformowali, że badają raporty wystąpienia zakrzepicy u czterech osób, które otrzymały szczepionkę na COIVD-19 firmy Johnson & Johnson. Z tych czterech przypadków trzy wystąpiły w Stanach Zjednoczonych (jedna osoba zmarła), a czwarty przypadek wystąpił podczas prób klinicznych – poinformowała telewizja CNBC.

Kto jest narażony?

Jeden z najnowszych raportów dotyczących szczepionki AstraZeneca skupia się na opisie przypadku 11 pacjentów w Austrii i Niemczech, u których rozwinęły się poważne przypadki zakrzepicy po otrzymaniu szczepionki, zaś inny badał 5 przypadków u pracowników medycznych w wieku od 32 do 54 lat. U wszystkich pacjentów wystąpił czynnik płytkowy 4 (PF4), podobny do tych występujących w przypadku heparyny.

Najnowsze doniesienia wciąż nie wyjaśniają do końca, u kogo może wystąpić zakrzepica po przyjęciu AstraZeneki – zauważa dr William Schaffner z uniwersytetu Vanderbilta w Nashville w USA.

„Do tej pory dotyczy to młodszej wiekowo grupy, ale nie możemy jeszcze stwierdzić, kogo to może w przyszłości dotyczyć. Kwestią otwartą pozostaje, jak władze administrujące szczepionkę mają w przyszłości postępować w tej materii” - powiedział dr Schaffner.

Sprawdź: Zakrzepica żył głębokich – objawy, przyczyny

Co robić, gdy wystąpi zakrzepica?

Najnowsze dane mogą pomóc opracować sposób leczenia osób, u których rozwinęły się opisywane symptomy – powiedział dr Warkentin:

„Jeśli u kogoś w ciągu 5 lub więcej dni po zaszczepieniu rozwiną się symptomy, takie jak ból głowy lub symptomy neurologiczne, skrócony oddech albo wyjątkowy ból, wówczas taka osoba powinna poprosić lekarza o pomoc”.

Już teraz możliwe jest leczenie, bazujące na tym, jak lekarze postępują z rzadkimi przypadkami zakrzepicy powiązanej z używaniem heparyny – dodał dr Warkentin.

„Rekomendujemy, żeby wtedy, kiedy lekarz rozpozna tego typu stan u pacjenta […] leczyć go nie tylko z pomocą antykoagulantów, ale też za pomocą dożylnej immunoglobuliny” - powiedział dr Warkentin.

Może Cię zaciekawić: Czy szczepić się szczepionką AstraZeneca?