Zakrzepica żył głębokich – objawy, przyczyny, czynniki ryzyka

Zakrzepica żył głębokich to stan chorobowy polegający na powstaniu zakrzepu w żyłach głębokich najczęściej kończyn dolnych, rzadziej górnych. Choroba ta może mieć poważne następstwa, nawet zakończone zgonem.

Co to jest zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica żył głębokich jest obok zatorowości płucnej jedną z postaci żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Szacuje się, że rocznie w Polsce występuje ok. 57 tys. przypadków zakrzepicy żył głębokich oraz 36 tys. przypadków zatorowości płucnej. Gdy wszystko przebiega prawidłowo, krew, która transportuje dwutlenek węgla i niepotrzebne składniki z tkanek, płynie do naczyń żylnych, które łączą się w coraz większe żyły, aż w postaci żyły głównej dolnej oraz górnej uchodzą do serca. Zdarza się jednak, że w żyle wytworzy się zakrzep. Do jego powstania prowadzą czynniki tzw. triady Virchowa.

Triada Virchowa

• zwolnienie przepływu krwi (na przykład na skutek unieruchomienia kończyny po złamaniu lub ucisku żyły)
• zaburzenie równowagi między czynnikami prozakrzepowymi a czynnikami przeciwzakrzepowymi na korzyść tych pierwszych (trombofilie wrodzone i nabyte)
• uszkodzenie ściany naczyniowej (na przykład w wyniku urazu lub mikrourazów podczas operacji kończyny dolnej).

Czym grozi zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica żył głębokich często ma bardzo poważne następstwa, istotne jest więc zdiagnozowanie i leczenie tego schorzenia. Wolny fragment zakrzepu może oderwać się i razem z krwią dostać się do prawego przedsionka, prawej komory i dalej rozgałęzień tętnicy płucnej. Jeśli zakrzep jest duży, może zaklinować się w przedsionku lub komorze i spowodować nagły zgon. Z kolei mniejsze zakrzepy mogą zatkać naczynia krążenia płucnego, doprowadzając do zatorowości płucnej. W bardzo rzadkich przypadkach może także prowadzić do udaru mózgu.

EMA o szczepionce AstraZeneca: Korzyści znacznie przewyższają ryzyko

Objawy zakrzepicy żył głębokich kończyny dolnej

• pulsujący lub skurczowy ból w jednej nodze zwykle łydki lub w uda
• obrzęk łydki lub całej kończyny zwykle jednostronny
• bolesność uciskowa, niekiedy z bólem kończyny również w spoczynku
• ciepła skóra wokół bolesnego obszaru
• obrzęk żył, które są twarde lub bolesne podczas ich dotykania, poszerzenie żył powierzchownych utrzymujące się przy uniesieniu kończyny pod kątem 45°
• czasem stan podgorączkowy lub gorączka.

Uwaga! Symetryczne obrzęki łydek, nasilające się pod koniec dnia występują w żylakach, niewydolności krążenia, czy nadciśnieniu tętniczym.

Objawy zakrzepicy żył głębokich kończyny górnej

ból, obrzęk i zasinienie ręki, które mogą powstać w wyniku

• urazu,
• przeciążenia,
• dużego wysiłku fizycznego,
• utrzymywania ręki przez długi czas w przymusowym ułożeniu.

Jeśli masz te objawy, zgłoś się do lekarza. Jeśli oprócz bólu kończyny i obrzęku odczuwasz duszność i ból w klatce piersiowej, wezwij pogotowie lub udaj się na szpitalny oddział ratunkowy (SOR).

Czynniki ryzyka

• wiek powyżej 40 lat (ryzyko wzrasta z wiekiem),
• otyłość (BMI >30 kg/m),
• wcześniej przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa,
• żylaki kończyn dolnych u osób w wieku poniżej 60 lat, zwłaszcza poniżej 45 lat,
• palenie tytoniu
• urazy - zwłaszcza wielonarządowe lub złamania miednicy, kości udowej lub innych kości długich kończyn dolnych,
• długotrwałe unieruchomienie, np. z powodu opatrunku gipsowego unieruchamiającego dwa sąsiednie stawy, niedowładu,
• udar mózgu powodujący niedowład kończyny dolnej,
• lot samolotem trwający powyżej 4 godzin, długa podróż w pozycji siedzącej, np. autokarem, zwłaszcza jeśli pasażer śpi w pozycji siedzącej,
• niewydolność serca,
• niewydolność oddechowa,
• ucisk na naczynia żylne, np. wywołany guzem, krwiakiem czy ciążą,
• nowotwory złośliwe,
• trombofilia wrodzona lub nabyta,
• przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej występujące w rodzinie,
• duże stężenie estrogenów, np. w czasie ciąży i połogu, podczas stosowania hormonalnej terapii zastępczej, antykoncepcji hormonalnej, leczenia estrogenami,
• stany zapalne,
• wysoka gorączka,
• odwodnienie,
• sepsa,
• ostra obłożna choroba leczona zachowawczo, np. ciężkie zapalenie płuc,
• choroby autoimmunologiczne,
• zespół nerczycowy.

[wp-faq-schema title="Co warto wiedzieć o zakrzepicy żył głębokich"]