Limfocyty – rola w organizmie i odstępstwa od normy

Limfocyty to białe krwinki będące ważnym elementem układu odpornościowego człowieka. Sprawdź, jaką pełnią rolę, jakie są ich rodzaje i o czym może świadczyć ich nieprawidłowe stężenie we krwi.

Układ odpornościowy to system komórek i narządów odpowiedzialny za obronę organizmu przed zagrażającymi mu patogenami, m.in. wirusami, bakteriami czy grzybami. Jednym z jego elementów są limfocyty, czyli komórki układu białokrwinkowego. Są najczęściej występującą populacją komórek w limfie - stąd ich nazwa. Ich rolą jest rozpoznanie i neutralizacja patogenów lub ich toksyn. Realizują te zadania, wytwarzając przeciwciała, bezpośrednio atakując komórki wroga lub prezentując je wyspecjalizowanym komórkom żernym. Warto wspomnieć, że właśnie limfocytom zawdzięczamy odporność po szczepieniach - rozpoznają one zawarte w szczepionce fragmenty patogenu i wytwarzają przeciwko nim przeciwciała, które będą gotowe do zwalczenia choroby w razie przyszłej infekcji.

Rodzaje limfocytów

Wyróżniamy trzy główne rodzaje limfocytów, a każdy z nich ma swoje podklasy.

• limfocyty B - od łac. bursa Fabricii, torebka Fabrycjusza - szpikozależne, rozpoznają i zapamiętują antygeny (czyli "obce” cząsteczki) , wytwarzają przeciwciała odpornościowe.
• limfocyty T - od łac. thymus, grasica - grasiczozależne, są odpowiedzialne za tzw. odpowiedź odpornościową komórkową, zabijają “wrogie” komórki, wspomagają reakcję immunologiczną przez wytwarzanie cytokin.
• komórki NK - od ang. natural killer, “urodzony zabójca” - niszczą komórki nowotworowe i komórki zainfekowane przez wirusy.

Wszystkie limfocyty powstają w szpiku kostnym, część tu pozostaje, stając się limfocytami B, część - czyli limfocyty T - migruje do grasicy by dokończyć proces dojrzewania.

Badania i normy

Stężenie limfocytów ocenia się w badaniu morfologii krwi obwodowej z rozmazem. Normy zależą od wielu czynników, w tym od wieku czy płci, i są różne w poszczególnych laboratoriach. Oceniane jest zarówno stężenie, czyli liczba limfocytów w objętości krwi, jak i procentowy ich udział w populacji krwinek białych w próbce.

Orientacyjne normy laboratoryjne dla dorosłych:

20-45% leukocytów

1,5- 4 x 10

/μl (1,5-4 G/l)

Podwyższenie stężenia limfocytów

Podwyższeniu stężenia limfocytów, czyli limfocytozie, mogą nie towarzyszyć żadne objawy. Najczęściej pojawia się ona po infekcji, jest całkowicie niegroźna i przemija samoistnie. W innych przypadkach może świadczyć o:

• chorobie zakaźnej (wirusowej, bakteryjnej lub innej - np. mononukleoza zakaźna, świnka, odra, krztusiec, cytomegalia, wirusowe zapalenie wątroby),
• splenektomii (czyli po operacyjnym usunięciu śledziony),
• chorobie nowotworowej krwi lub układu limfatycznego (np. białaczka, chłoniak),
• chorobie autoimmunologicznej przebiegającej z zapaleniem (np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów).

Obniżenie stężenia limfocytów

Obniżenie stężenia limfocytów, czyli limfopenia, również najczęściej jest stanem nieszkodliwym i przejściowym. Może wystąpić po niedawnej infekcji, nawet zwykłym katarze, lub po bardzo intensywnym wysiłku fizycznym i silnym stresie emocjonalnym. Czasem jednak wiąże się z poważniejszymi schorzeniami, takimi jak na przykład:

• ciężkie zakażenia wirusowe (grypa, AIDS, COVID-19)
• zaawansowana choroba nowotworowa
• układowe choroby tkanki łącznej
• sarkoidoza
• wrodzone niedobory odporności
• niedożywienie
• podczas leczenia glikokortykosteroidami oraz w czasie chemioterapii i radioterapii

Znaczne obniżenie stężenia limfocytów we krwi osłabia odporność organizmu - staje się on wrażliwy np. na infekcje oportunistyczne, czyli takie, które są wywołane przez patogeny uznawane za niechorobotwórcze u osób bez zaburzeń odporności.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Podwyższenie czy obniżenie stężenia limfocytów najczęściej jest wykrywane przypadkowo podczas badań krwi z innych przesłanek. Zwykle te nieprawidłowości wycofują się samoistnie bez dodatkowego leczenia, na przykład po ustaniu infekcji. W razie utrzymywania się problemu, mimo braku uchwytnej przyczyny, należy zwrócić się do lekarza pierwszego kontaktu, który może skierować do specjalisty od chorób krwi (hematologa) w celu poszerzenia diagnostyki. Czasami konieczne może być zbadanie szpiku kostnego.

Przeczytaj też:

Morfologia krwi – co to za badanie, jakie są normy?

Badanie CRP. Kiedy się je wykonuje?

Cholesterol – jakie normy frakcji HDL i LDL

Hormony tarczycy: tyroksyna i trójjodotyronina

Poziom cukru we krwi. Jak czytać wyniki?

[wp-faq-schema title="Co warto wiedzieć o limfocytach"]