Hormony tarczycy: tyroksyna i trójjodotyronina. Za co odpowiadają? Jakie normy?

Tarczyca to niewielki narząd leżący u podstawy szyi, regulujący metabolizm całego ciała. Funkcję tę spełnia poprzez produkcję hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Pracą tarczycy steruje przysadka mózgowa, wydzielając hormon tyreotropowy (TSH). W odpowiedzi na niskie stężenie hormonów tarczycy zwiększa wydzielanie TSH, a zmniejsza je w przypadku nadmiaru hormonów tarczycy.

Hormony tarczycy w organizmie występują w dwóch formach - związanej z białkami krwi oraz wolnej (FT3 i FT4, czyli free T3 i free T4). Te drugie są aktywną formą hormonów i to właśnie ich stężenie najbardziej nas interesuje w badaniach laboratoryjnych.

Hormony tarczycy - normy

• T3wolna (FT3): 4,0–7,8 pmol/l
• T4wolna (FT4): 11,8–24,6 pmol/l
• TSH: 0,23–4,0 µU/ml

Hormony tarczycy i objawy chorej tarczycy

Chora tarczyca zwykle nie boli, jednak skutki zaburzeń jej pracy mogą objawiać się w całym ciele. Objawami, które mogą sugerować, że możemy mieć problemy z tarczycą są:

• spadek masy ciała, podwyższone ciśnienie tętnicze i tętno, drżenie rąk, wzmożona potliwość, bezsenność, wypadanie włosów, kołatanie serca. Takie objawy często towarzyszą nadczynności tarczycy. Wówczas w badaniach TSH najczęściej będzie obniżone, a FT3 i FT4 podwyższone.
• przybieranie na wadze, zmęczenie, osłabienie, zwolnienie akcji serca, depresja, ciągłe uczucia zimna, przesuszenie skóry, zaparcia, zaburzenia pamięci i koncentracji. Taki obraz kliniczny najczęściej towarzyszy niedoczynności tarczycy. Wówczas w badaniach możemy zaobserwować podwyższenie TSH i obniżenie FT3 i FT4.

Subkliniczna niedoczynność lub nadczynność tarczycy

Gdy w badaniach stwierdzimy podwyższenie lub obniżenie stężenia TSH przy prawidłowych pomiarach pozostałych hormonów, wówczas mówimy o subklinicznej niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Najczęściej zaburzenia te przebiegają bezobjawowo lub dają bardzo dyskretne objawy, np. zaburzenia nastroju czy lekkie arytmie. Niekiedy takie rozpoznanie bywa wskazaniem do rozpoczęcia leczenia, w innych przypadkach konieczne jest okresowe monitorowanie stężeń hormonów w związku z możliwością progresji do jawnej postaci choroby.

Monitorowanie skuteczności leczenia

Wskazaniami do oznaczeń TSH, FT3 i FT4 są też monitorowanie skuteczności leczenia nadczynności i niedoczynności tarczycy oraz podczas terapii raka tarczycy.

Hormony tarczycy - badanie u kobiet ciężarnych

Badanie funkcji tarczycy przeprowadza się również u wszystkich kobiet ciężarnych. TSH oznaczane jest podczas pierwszej wizyty położniczej, zwykle w 4.–8. tygodniu ciąży. Nieleczona niedoczynność tarczycy stanowi poważne zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla płodu, dlatego musi zostać rozpoznana i odpowiednio leczona. Hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowego wzrostu mózgu płodu, ich niedobór wpływa niekorzystnie na rozwój neuropsychologiczny dziecka.

Dodatkowe badania tarczycy

Niekiedy diagnostyka zaburzeń funkcji tarczycy musi być poszerzona o dodatkowe badania:

• USG tarczycy – pozwala na określenie rozmiarów gruczołu i uwidocznienie nieprawidłowych zmian ogniskowych w jej miąższu; umożliwia jednoczasowe wykonanie biopsji z miejsc podejrzanych;
• stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych we krwi - głównie przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO), tyreoglobulinie (anty-TG) i receptorowi TSH (anty-TSHR)– zwiększone stężenia mogą świadczyć o chorobie Gravesa-Basedowa lub przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy.

Przeczytaj też:

• Niedoczynność tarczycy – czym się objawia i jak ją leczyć?
• Morfologia krwi – co to za badanie, jakie są normy?
• Poziom cukru we krwi. Jak czytać wyniki?
• Limfocyty – rola w organizmie i odstępstwa od normy
• Hematokryt niski i wysoki. Jak odczytać wynik badania?
• Kwas moczowy – badanie krwi – norma
• Badanie CRP. Kiedy się je wykonuje?

[wp-faq-schema title="Co warto wiedzieć o hormonach tarczycy"]

Dla wszystkich naszych Czytelników mamy coś naprawdę wyjątkowego. Przygotowaliśmy niezwykle ciekawe quizy z różnych kategorii. Największą niespodzianką jest to, że po rozwiązaniu quizu jest szansa na wygranie nawet 100 tys. złotych!  Kliknij i sprawdź!