Hit lat 70. był jak przepowiednia. Polacy niesłusznie o nim zapomnieli

• Jan Kaczmarek to współtwórca legendarnego kabaretu Elita i autor niezliczonych satyrycznych perełek.
• Niezwykle oczytany i muzykalny - skrzypek, kompozytor i mistrz słowa.
• Jego teksty, jak "Do serca przytul psa", wciąż żyją - śpiewane, cytowane, aktualne.

Był jednym z tych artystów, którzy potrafili słowem i melodią dotknąć duszy. Choć z wykształcenia elektronik, sercem – humanista, radiowiec i poeta. 6 czerwca 2025 roku przypada 80. rocznica urodzin Jana Kaczmarka – współtwórcy kabaretu Elita, autora kultowych piosenek i nieodłącznego głosu polskich festiwali.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Choć ukończył Wydział Elektroniki Politechniki Wrocławskiej, całe jego życie zawodowe toczyło się z dala od inżynierskich schematów. Jan Kaczmarek był duszą artystyczną – czułym obserwatorem rzeczywistości, który z ironią, ciepłem i inteligencją komentował świat. Z mikrofonem radiowym związał się na dekady, a pamięć o nim pielęgnowana jest nie tylko w archiwach — jego imię nosi chociażby sala koncertowa Radia Wrocław.

"Był mądrym człowiekiem, pasjonatem historii, a przy tym kimś niesamowicie skromnym" – wspominał go w 2020 roku w Polskim Radiu24 Zbigniew Lesień. I dodawał, że Kaczmarek należał do tych nielicznych satyryków, którzy kochali ludzi. Nawet gdy krytykował, robił to z dobrocią i empatią. 

Miał niesamowitą wiedzę humanistyczną, był niezwykle oczytany, inteligentny. I posiadał jeszcze jedną fantastyczną cechę: był niebywale muzykalny, dobrze radził sobie z grą na skrzypcach, a nawet komponował – dodawał w innej audycji Stanisław Szelc, aktor i również radiowiec.

Jan Kaczmarek — kwintesencja inteligentnego humoru

Choć jego sceniczne początki nie były łatwe – na scenę wypchnął go dopiero Tadeusz Drozda – Jan Kaczmarek szybko stał się nieodłączną częścią polskiego eteru. Jego felietony, piosenki i skecze były kwintesencją inteligentnego humoru. "Dobrze, że on się urodził w XX wieku, bo wtedy wynaleziono radio" – żartował Leszek Niedzielski.

Redakcja poleca

Ikona PRL zdradziła to po latach. "Była przy nim, gdy wyjeżdżałam"

Hit lat 70. śpiewała ikona PRL. Polacy kochają smutną melodię

Polacy wciąż kochają jej utwory. Ikona lat 80. początkowo chciała być kimś innym

Był obdarzony niezwykłym głosem – rozpoznawalnym, ciepłym, pełnym charakteru. A jego teksty? Do dziś śpiewane i cytowane, nie tracą nic ze swojej celności. "W ogóle był mistrzem, jeśli chodzi o pisanie tekstów piosenek" – mówił Niedzielski.

"Do serca przytul psa", czyli jak pisać ponadczasowo

Jan Kaczmarek napisał ponad dwieście piosenek. Wśród nich znalazły się takie klasyki, jak "Ballada o mleczarzu", "Czego się boisz głupia" czy "Kurna chata". Ale największą sławę przyniosło mu "Do serca przytul psa" – piosenka, która na stałe weszła do kanonu polskiej satyry muzycznej.

"Piosenki Janka się nie starzeją" – podkreślał Jerzy Skoczylas w rozmowie z "Gazetą Wrocławską". "To świadczy o tym, że dzieło jest doskonałe i ponadczasowe, bo można je poddawać różnym obróbkom".

Kabaret Elita powstał w 1969 roku, z inicjatywy Kaczmarka, Drozdy, Skoczylasa i Gerczaka. Ich wspólna praca na antenie Radia Wrocław zdefiniowała standard radiowego kabaretu. Szczególne miejsce w dorobku artysty zajmuje kultowy cykl "Z pamiętnika młodej lekarki", który współtworzył z Ewą Szumańską. "Z Jankiem Kaczmarkiem stworzyli świetną parę. Od razu zaiskrzyło i było wiadomo, że to będzie bardzo długi cykl" – wspominał Jerzy Skoczylas.

Choroba i śmierć

Lata choroby nie odcięły Jana Kaczmarka od świata. Jak wspominał Zbigniew Lesień, artysta do końca pozostał związany z radiem.

Kiedy był już chory, pisał do mnie przez pięć lat listy, a ja je czytałem na antenie. Żeby wszyscy słuchacze wiedzieli, że Janek jest, że funkcjonuje. A były to listy mądre i wspaniałe. O życiu, o literaturze, o historii — wspominał Lesień.

Pogodne lata [PODCAST]

Sekrety serialu "40-latek". Pogodne lata #06

0:00

Jan Kaczmarek zmarł 14 listopada 2007 w wieku 62 lat. Przyczyną śmierci była choroba Parkinsona, na którą chorował od połowy lat 80. Dziś, niemal 18 lat po jego odejściu, pozostaje obecny w świadomości słuchaczy i artystów. Jego teksty są wykonywane przez kolejne pokolenia, adaptowane i interpretowane na nowo. Bo choć zmienia się forma, treść pozostaje – inteligentna, pełna humoru i czułości.

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!