Tak powstał hit lat 60. Cenzura zmieniła tekst Osieckiej

• Interwencja cenzury tylko wzmocniła autentyczność utworu Agnieszki Osieckiej.
• "Okularnicy" stali się hymnem młodej inteligencji lat 60.
• Oryginalna wersja piosenki mówiła o zarobkach rzędu 1200 zł miesięcznie.

"Okularnicy" powstali jako piosenka o codziennym życiu studentów w Polsce lat 60. Agnieszka Osiecka i Jarosław Abramow‑Newerly stworzyli utwór, który oddawał marzenia i realne problemy młodych ludzi epoki. Zanim piosenka trafiła do szerszej publiczności, została zmieniona przez urzędnika czuwającego nad przekazem kultury. Interwencja okazała się jednocześnie błędna i symboliczna.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

"Okularnicy" hymnem młodej inteligencji. Błąd cenzury stworzył przebój

Premiera piosenki odbyła się 24 marca 1963 roku podczas spektaklu "Wszystko co nasze" w Studenckim Teatrze Satyryków. Pierwszą wykonawczynią była Kazimiera Utrata‑Lusztig, której głos nadał utworowi charakter bliski warszawskim studentom. Tekst Agnieszki Osieckiej, napisany z obserwacji codziennego życia, szybko stał się artystycznym świadectwem młodości. Muzyka Jarosława Abramowa‑Newerlego dopełniała całość naturalnym, prostym brzmieniem.

Osiecka współpracowała z STS od połowy lat 50. To tam uczyła się pisania tekstów w praktyce, w atmosferze satyry i artystycznej wolności. W "Okularnikach" połączyła humor z obrazem życia studentów, którzy żyli skromnie, ale z ambicją i energią. Jeszcze w 1963 roku utwór zdobył nagrodę na festiwalu w Opolu.

Dla wielu słuchaczy piosenka szybko stała się czymś więcej niż chwilową satyrą. Opisywała sytuację, która dotyczyła całego pokolenia próbującego odnaleźć się w rzeczywistości lat 60. Pokazywała młodych ludzi zmagających się z codziennością, ale jednocześnie pełnych nadziei. Dzięki temu "Okularnicy" zaczęli funkcjonować jako nieformalny hymn młodej inteligencji.

Redakcja poleca

Prosty hit lat 60. zabrzmiał jak bunt. Cenzura PRL zareagowała natychmiast

Utwór z lat 60. był symbolem walki z cenzurą. Dziś śpiewa go cały świat

Cenzura zmieniła hit Osieckiej. Przebój tylko zyskał na znaczeniu

Historia cenzury "Okularników" stała się znana dopiero po wielu latach. Oryginalna wersja piosenki zawierała fragment o zarobkach absolwentów wynoszących 1200 złotych, co odpowiadało realiom początku kariery zawodowej. Obraz był prawdziwy i zgodny z rzeczywistością. Cenzor odpowiedzialny za zatwierdzanie tekstów uznał, że utwór przedstawia Polskę jako kraj zbyt ubogi.

I w dalekim jakimś mieście, zarabiają tysiąc dwieście – brzmiało w pierwotnej wersji piosenki Agnieszki Osieckiej.

Urzędnik postanowił zmienić fragment na "za te polskie dwa tysiące", aby według jego logiki przedstawić młodych ludzi jako lepiej sytuowanych. Nie przewidział, że pozostawienie słów o "wiązaniu końca z końcem" wywoła efekt odwrotny. Wyższa kwota jeszcze bardziej podkreślała trudności materialne, które utwór chciał opisać. Zmiana okazała się nielogiczna, a tym samym łatwo zauważalna. Sprzątaczki zarabiały wówczas średnio 900 złotych miesięcznie.

Wymęczeni, wychudzeni
Z dyplomami już w kieszeni
odpływają pociągami
Potem żenią się z żonami
I potem wiążą koniec z końcem
Za te polskie dwa tysiące
Itp., itd., itd.

Piosenka zdobyła popularność przede wszystkim dzięki wykonaniu Sławy Przybylskiej z 1964 roku. Słuchacze zwracali uwagę na niespójność w tekście, co wywołało zainteresowanie kulisami powstania utworu. Interwencja cenzury, zamiast poprawić wizerunek kraju, obnażyła mechanizmy propagandy. Pokazała, jak system próbował wpływać na treści kultury, często bez zrozumienia ich znaczenia.