Adaptogeny: Panaceum na stres?

W dobie stresującego i intensywnego trybu życia, wielu z nas słyszało o ashwaghandzie, adaptogenie wspomagającym układ nerwowy. Nie jest ona jedynym popularnym dziś adaptogenem. Co to takiego?

Czym są adaptogeny

Adaptogeny to nietoksyczne zioła, które mogą zwiększyć naszą odporność na stres. Poza ashwagandhą, zaliczają się do nich na przykład żeń-szeń, bazylia azjatycka, grzyby reishi czy chaga, różaniec górski i schizandra. Ze względu na gorzki smak, spożywanie niektórych z nich w formie świeżej byłoby niemożliwe, dlatego dostępne są w wielu formach, od suplementów, po napary, toniki, nalewki, dodatki do koktajli, a nawet jako dodatek do kawy. Czy faktycznie zasługują na swoją popularność?

Właściwości adaptogenów

Adaptogeny wspomagają odporność organizmu na niekorzystne czynniki otoczenia, zarówno fizyczne, jak i emocjonalne. Każdy z nich ma jednak unikatowe właściwości:

• Na długotrwały stres: ashwagandha, bazylia azjatycka i żeń-szeń azjatycki pomogą złagodzić wpływ przewlekłego stresu i wynikających z niego zaburzeń snu i równowagi hormonalnej.
• Na okresy wzmożonego stresu i niepokoju: żeń-szeń syberyjski, różaniec górski i schizandra mogą wspomóc reakcje na ostry stres, zmniejszyć lęk i zmęczenie.
• Na energię, sprawność fizyczną i umysłową: różaniec górski i wąkrota azjatycka (gotu kola) dodadzą energii, poprawią sprawność fizyczną i pamięć.
• Na odporność organizmu: reishi, lukrecja i żeń-szeń syberyjski pobudzają działanie układu odpornościowego. Ten ostatni wspiera również zdrowie seksualne.
• Na równowagę hormonalną: maca, cordyceps (po polsku maczużnik chiński), pochrzyn dziki i szparag indyjski (shatavari) pomogą zrównoważyć kobiece hormony.
• Na zachowanie młodości: cordyceps i cytryniec chiński (schizandra) pomogą zwalczyć wolne rodniki, spowolniając procesy starzenia

Czy faktycznie działają?

Badanie z 2000 roku wskazało na dobroczynny wpływ ashwagandhy na gospodarkę hormonalną i odporność na stres, a badanie z 2018 na antystresowe właściwości różańca górskiego. Jeszcze inne wskazało na pozytywny efekt żeń-szenia syberyjskiego na męskie funkcje rozrodcze. Badań na temat właściwości i skuteczności adaptogenów jest jednak niewiele, a większość z nich przeprowadzano za zwierzętach lub stosunkowo niewielkich grupach osób. Niewiele wiadomo również na temat stężeń, w jakich ewentualne korzyści adaptogenów byłyby odczuwalne, przez co skuteczność suplementów jest często kwestionowana.

Czy są bezpieczne?

Ze względu na ograniczone badania warto zachować zdrowy rozsądek. Choć przyjmuje się, że adaptogeny bezpieczne dla większości ludzi, ich długoterminowe efekty nie są znane. Z powodu możliwych interakcji z wieloma lekami oraz efektów ubocznych u kobiet w ciąży i osób z chorobami immunologicznymi przed zakupem preparatów adaptogennych najlepiej zasięgnąć opinii lekarza.

Przeczytaj też:

• Ashwagandha: Co to jest, czy jest bezpieczna i czy warto ją przyjmować?
• Różeniec górski – działanie i właściwości
• Acerola – co to za owoc?
• Oczar wirginijski i jego właściwości
• Wierzbownica drobnokwiatowa i jej niesamowite właściwości
• Cytryniec chiński – działanie i właściwości
• Moringa – co to jest?