Postanowienia wielkopostne. Dlaczego ich nie dotrzymujemy? Ksiądz wyjaśnia

• Wielki Post przygotowuje chrześcijan do obchodów Wielkanocy.
• To czas refleksji, pokuty i próby zbliżenia się do Boga, w czym mają pomagać postanowienia wielkopostne.
• W rozmowie z nami ksiądz profesor Wiesław Przygoda z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego podpowiedział, czy postanowienia mają sens i jak je formułować.

Wielki Post można nazwać swoistym preludium do Wielkanocy. Jednak – z perspektywy chrześcijan – bardzo istotnym preludium. Istotnym m.in. ze względu na postanowienia wielkopostne. O co w nich tak naprawdę chodzi? Jaki mają cel? W rozmowie z nami wyjaśnił to ks. prof. dr hab. Wiesław Przygoda, dyrektor Instytutu Nauk Teologicznych KUL.

Rozwiąż quiz o wielkanocnych tradycjach i zwyczajach. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Wielki Post a postanowienia wielkopostne

Wielki Post zawsze trwa od Środy Popielcowej do Wielkiego Czwartku. W tym roku przypada więc od 5 marca do 17 kwietnia. W tym czasie chrześcijanie szykują się do przeżywania uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego, czyli świąt wielkanocnych. 

Poprzedzające Wielkanoc 40 dni (bo z wyłączeniem niedziel) to okres, który wierzący mają poświęcić na refleksję nad swoim zachowaniem, pracę nad sobą, pokutę i duchowe oczyszczenie.

To nie tylko post w postaci niejedzenia mięsa (w wybrane dni), modlitwa i jałmużna. To także związane z wcześniej wspomnianymi kwestiami postanowienia wielkopostne. Jak wskazywał w wywiadzie dla serwisu RadioPogoda.pl ksiądz profesor Przygoda, "mogą one pomóc w duchowej odnowie i głębszym zjednoczeniu się z Bogiem przez wiarę, nadzieję i miłość. Mogą także poprawić relacje z najbliższymi w małżeństwie, w rodzinie, a także w kręgu współpracowników, kolegów, koleżanek czy przyjaciół".

Postanowienia wielkopostne to oddolna inicjatywa poszczególnych wiernych Kościoła katolickiego, a także innych wyznań chrześcijańskich, polegająca na podejmowaniu dobrowolnych praktyk postnych, modlitewnych i charytatywnych — dodał.

Czy postanowienia wielkopostne mają sens?

Postanowienia wielkopostne to więc zadania, które chrześcijanie wyznaczają sobie po to, by coś w sobie zmienić i stać się lepszymi ludźmi. Może chodzić o dobre uczynki, jak i wyrzeczenia, które pokażą, że w czasie Wielkiego Postu potrafią poświęcić coś, co uwielbiają (np. jakieś aktywności czy jedzenie) i mierzyć się z brakiem tego na rzecz czegoś ważniejszego – relacji z Bogiem.

Współcześnie większą wagę przywiązujemy do dobrych uczynków niż do ograniczeń i wyrzeczeń. Jeżeli w postanowieniach wielkopostnych mają być jakieś sensowne wyrzeczenia, to tylko takie, które zaowocują konsekwentnie uczynkami miłosierdzia co do ciała lub duszy – zauważył jednocześnie ksiądz profesor Przygoda.

Podkreślił również, że z "Chrystusem można solidaryzować się na różne sposoby" i w różnym czasie.

Szczególnie do tego predestynowany jest okres 40. dni Wielkiego Postu, przygotowujący wierzących na święta Wielkiej Nocy, ale nie wyklucza to podejmowania podobnych praktyk także w pozostałym okresie roku liturgicznego.  

Redakcja poleca

Życzenia wielkanocne. Gotowe wierszyki i piękne SMS-owe życzenia na Wielkanoc

Koszyczek wielkanocny - co do środka? Sprawdź, co powinno się w nim znaleźć

Kiedy wysiać owies wielkanocny? Czasu coraz mniej

Czy postanowienia wielkopostne mają sens? Oczywiście, że tak – jeśli zostaną odpowiednio sformułowane, mogą stać się nie tylko częścią Wielkiego Postu, ale i codzienności poza nim. Co najważniejsze, dzięki nim można pomóc nie tylko sobie, ale też zrobić wiele dobrego dla innych. 

Mają one sens, jeśli nie są traktowane w taki sposób, jak postanowienia noworoczne. Te ostatnie są zgłaszane w czasie balu sylwestrowego, ale po trzeciej lampce szampana mało kto o nich pamięta — zastrzegł jednak przy tym dyrektor Instytutu Nauk Teologicznych KUL.

Jak formułować postanowienia wielkopostne?

Jakie powinny być postanowienia wielkopostne? Ksiądz profesor Przygoda zaznaczył, że "nie powinno się ich traktować instrumentalnie, nie mogą być zbyt ogólne i dotyczyć tych wymagań moralnych, które ucznia Chrystusa obowiązują stale".  

Postanowienia sensowne muszą być bardzo osobiste i dotyczyć tej sfery życia, która człowiekowi [...] "nie wychodzi", sprawia trudności. Dla ludzi wierzących w Boga postanowienia wielkopostne otrzymują dodatkowe wzmocnienie łaski "z góry". To nie jest jedynie zmaganie się z samym sobą, ze swoimi słabościami, ale to współpraca z Chrystusem, który ciężko pracuje nad odnowieniem Bożego obrazu w każdym z nas – stwierdził. 

Jak więc odpowiednio formułować postanowienia wielkopostne?

Stajemy codziennie przed lustrem i dostrzegamy wszelkie niedoskonałości na naszej twarzy [...]. Podobnie jest w życiu duchowym – wystarczy stanąć w prawdzie swego sumienia (lustro ducha), żeby się przekonać, jakie wady, słabości i niedoskonałości niszczą nasze relacje z innymi osobami. Myślę, że w tych sferach naszego życia, o których sumienie nie milczy, lecz głośno domaga się przemiany, trzeba szukać inspiracji do postanowień nie tylko wielkopostnych, ale także wszelkich innych — radził nasz rozmówca.

Podejmowanie odpowiednich postanowień 

Warto zrobić rachunek sumienia, przestudiować swoje zachowanie, charakter i zdecydować, co wymaga najpilniejszej poprawy. Potem człowiek powinien wsłuchać się w otoczenie i jego potrzeby.  

W celu podjęcia odpowiednich postanowień wielkopostnych trzeba sobie odpowiedzieć na pytania:

• Czy robimy coś, co może jakkolwiek krzywdzić innych?
• Co możemy zmienić w sobie, żeby być lepszymi dla innych? I jak to zrobić?
• Jakie zadanie będzie prawdziwym wyzwaniem, które może realnie poprawić nasz charakter?
• Co możemy zrobić, żeby pomóc innym? 

Ksiądz profesor Przygoda przypomina o jeszcze dwóch kwestiach. Pierwszą jest dostosowanie postanowień wielkopostnych do wieku.  

Nawet post ilościowy i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, które katolicy zachowują w Środę Popielcową i Wielki Piątek, obowiązują tylko ludzi zdrowych oraz w wieku od 18 do 60 roku życia, a wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych od 14 roku (Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1251-1252). Wszelkie postanowienia należy podejmować z rozsądkiem. Dziecko, które potrzebuje odpowiedniej ilości kalorii do swojego rozwoju i dynamicznego funkcjonowania, nie może głodzić swego ciała; podobnie ludzie chorzy i w podeszłym wieku – wyjaśnił.  

Drugą kwestią jest to, że przy podejmowaniu postanowień wielkopostnych ważne są wewnętrzne intencje i motywacje, a także kierunek przemiany duchowej.

Redakcja poleca

Tajemniczy Stefan skradł serce Katarzyny Dowbor. "Wniósł radość do mojego życia"

Magda Umer mówiła, że "miał najpiękniejszy uśmiech". Utonął tuż przed występem w Opolu

Halina Rowicka jako caryca Katarzyna II. "Doskonale ukazuje temperament mamy"

Przykłady postanowień wielkopostnych

Jak wystrzec się pokus i szlifować swój charakter? Postanowienia wielkopostne to bardzo indywidualna kwestia. Do tego mogą się one zmieniać z czasem. Są jednak pewne uniwersalne rady, które pomogą sformułować wyzwania. 

Ksiądz profesor Przygoda podał kilka przykładów:

• "Jeżeli pycha, zarozumiałość i egoizm stanowią główne trotuary mojego życia, to w postanowieniu warto ograniczyć chęć panowania nad innymi. Postanowienie mogłoby brzmieć: »więcej słuchaj innych, niż do nich mów«".
• "Jeżeli kogoś zżera chciwość lub zazdrość, to sensownym będzie ograniczenie woli posiadania osób, rzeczy materialnych, ale także wpływów społecznych lub politycznych. Lekarstwem na te bolączki może być zaangażowanie w akcje charytatywne". 
• "Jeżeli ktoś ma problem z czystym spojrzeniem na drugiego człowieka, widzi w nim rzecz lub narzędzie do swoich niecnych celów, to niech zgłosi się do wolontariatu wspierającego ludzi chorych, pozostających pod opieką paliatywną. To powinno mu pozwolić z czasem zrozumieć, że każdy człowiek jest równocześnie »darem i zadaniem«".  
• "Tym, którzy noszą w sobie gniew, złość, nie znoszą jakiejkolwiek krytyki, warto polecić zasadę »zło dobrem zwyciężaj«".

Dyrektor Instytutu Nauk Teologicznych KUL nie krył, że najwięcej postanowień podejmowanych przez wiernych obejmuje ograniczenia w jedzeniu i piciu. Jednocześnie ubolewał nad tym, że "zbyt rzadko ludzie podejmują postanowienia mające na celu wyleczenie ich z lenistwa". Wskazał, że warto podejmować postanowienia mówiące: "Każdego dnia zapracuję na chleb, którego potrzebuję do życia". 

Podsumowując, jakie postanowienia wielkopostne można podejmować poza tak oczywistymi, jak regularna modlitwa (także za innych) czy sięganie po Biblię? Oto przykłady:

• Nie objadaj się, ale też nie marnuj jedzenia.
• Nie kupuj więcej rzeczy, niż potrzebujesz.
• Ogranicz korzystanie z mediów społecznościowych i zadbaj o chwilę ciszy w ciągu dnia na refleksję.
• Spędzaj więcej czasu z bliskimi.
• Uśmiechaj się do innych i rozmawiaj z nimi.
• Odezwij się do osób, z którymi dawno nie rozmawiałeś i zapytaj, co u nich słychać.
• Uważniej słuchaj innych.
• Nie narzekaj i nie obgaduj.
• Zrób przegląd ubrań, książek i innych rzeczy. To, co ci już niepotrzebne, oddaj potrzebującym, np. do domu dziecka.
• Sprawdź, czy ktoś z otoczenia nie potrzebuje pomocy np. przy wnoszeniu zakupów, sprzątaniu czy wyprowadzaniu psa. Pomóż mu w razie potrzeby.
• Zaangażuj się w wolontariat lub pomoc finansową potrzebującym (np. przekaż np. 1 proc. podatku na jakąś fundację).

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!