Topienie Marzanny: skąd wziął się ten zwyczaj i co symbolizuje? Wyjaśniamy

Pierwszego dnia wiosny tradycyjnie topimy Marzannę. Skąd się wziął ten zwyczaj i co symbolizuje? Jak kiedyś to wyglądało? Wyjaśniamy, kim była Marzanna i dlaczego dziś należy jej się pozbyć.

Dziś jest pierwszy dzień wiosny, co wiele osób świętuje tradycyjnym topieniem Marzanny. Poniżej opisujemy, co symbolizuje ta kukła i dlaczego właśnie teraz spotyka ją ten smutny los...

Kim jest Marzanna

To prasłowiańska bogini śmierci i zimy. Pisał o niej już Jan Długosz w Kronice Polskiej, gdzie określił ją bóstwem Lechitów. Jej zatopienie oznacza zejście zimy do podziemi. Marzanna oprócz śmierci symbolizuje też odrodzenie. Odchodząc robi miejsce Jaryle – bóstwu płodności i wiosny. Tę boginię artyści przedstawiali jako piękną kobietę o ciemnych włosach, niosącą w rękach sierp.

Sprawdź: Dzień Wagarowicza – skąd się wzięło to święto?

Marzanna niejedno ma imię

Polska Marzanna czy dawniej – Mrozanna – na swoje odpowiedniki u innych plemion słowiańskich. W Ukrainie jest to Mora, w Czechach - Morena. Wszystkie te nazwy wywodzą się od rdzenia „mar-mor”, oznaczającego śmierć. Dlatego w niektórych regionach Polski nazwana jest Śmiercichą lub Śmiertką. Są miejsca, gdzie przyjmuje rodzaj męski – jest wtedy Marzaniokiem.

Zobacz: Prosta Marzanna – jak zrobić ją z dziećmi. Porady i wskazówki

Topienie Marzanny dawniej

Kiedyś w obrzędzie topienia Marzanny brała udział cała wieś. Mieszkańcy konstruowali ze słomy i szmat kukłę, którą obnosili po domach, by na koniec wynieść ją poza wieś. Tam wieśniacy palili i topili kukłę, a wszystko to przy dźwiękach ludowych piosenek żegnających zimę i sławiących wiosnę. Ponieważ obrzęd traktowany był jako pogański, księża go nie pochwalali lecz mimo to zwyczaj przetrwał stulecia. Czasem łączył się z makabryczną zabawą - kto ostatni przybiegł do domu z topienia kukły, tego w tym roku czekała śmierć.

Od obrzędu do zabawy

Dziś topienie Marzanny jest raczej zabawą, w której biorą udział  głównie młodzi. Mieszkańcy Śląska łącza ten zwyczaj z „Chodzeniem z gaikiem”, czyli przystrojoną gałęzią sosny. Młodzież z gaikiem zagląda do każdego domu, gdzie składa życzenia i przyjmuje poczęstunek. Wszystkie te zabawy odbywają się 21. 03, czyli w pierwszy dzień wiosny.

Zobacz też:

Dzień Wagarowicza – skąd się wzięło to święto?