"Mistrz drugiego planu" urodził się 102 lata temu. To legenda polskiego kina

• Gustaw Lutkiewicz przyszedł na świat 29 czerwca 1924 r. w Kownie.
• Zasłynął m.in. jako wachmistrz Zydor Luśnia z "Pana Wołodyjowskiego".
• Od śmierci aktora minęło we wtorek dziewięć lat.

Gustaw Lutkiewicz, jeden z wybitniejszych polskich aktorów, pozostawił po sobie niespełna 200 ról filmowych i telewizyjnych. Krytycy zgodnie okrzyknęli go "mistrzem drugiego planu", artystą wszechstronnym i niezwykle utalentowanym. "Umiał znaleźć sobie miejsce, zaistnieć w przedstawieniu w sposób naturalny" – powiedział PAP Maciej Wojtyszko, ceniony w środowisku reżyser. "Nawet źle napisane role zamieniał w kreacje" – oceniał.

Rozwiąż quiz o szlagierach sprzed lat. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Dziewięć lat temu zmarł Gustaw Lutkiewicz. Tak rozkochał w sobie Polaków

W 1949 r. został absolwentem Wydziału Aktorskiego PWST w Warszawie (z siedzibą w Łodzi), a wraz z początkiem lat 50. w całości oddał się karierze. W tym okresie związał się także z łódzkim Teatrem Nowym, a na planie zadebiutował trzy lata później, epizodyczną rólką w filmie "Żołnierz zwycięstwa".

Z czasem Gustaw Lutkiewicz zyskał ogólnopolską rozpoznawalność. Przede wszystkim za sprawą swoich drugoplanowych, wyrazistych kreacji. W filmie "C.K. Dezerterzy" w reżyserii Janusza Majewskiego wcielił się w postać lekarza psychiatry, i choć jego występ był krótki, uczynił go niezapomnianym.

Redakcja poleca

Aktor PRL bawił miliony. W środku nosił wojnę. "Cebule jadł jak jabłka"

Aktor o "kamiennej twarzy". W PRL sława, dziś zapominany

Nie żyje Andrzej Mrożewski. Aktor z "Nocy i dni" miał 85 lat

Sympatię i przychylność widzów zaskarbił sobie również w filmach "Ogniem i mieczem", "Kuchnia polska", "Pan Wołodyjowski", a także serialach "Zmiennicy", "Złotopolscy" i "Alternatywy 4".

"Mistrz drugiego planu" niczym Bronisław Pawlik. "Umiał znaleźć sobie miejsce"

Mogłoby się wydawać, że Gustaw Lutkiewicz przez całą karierę oczekiwał na życiową kreację, bohatera pierwszoplanowego. Jednak – jak donosi Stowarzyszenie Filmowców Polskich (SFP) – w wywiadach wspominał, że w młodości cieszył się z każdego, nawet epizodycznego angażu. Doskonale wiedział, że wielu jego kolegów z PWST ma trudności ze znalezieniem pracy. "Aktorzy dzielą się na dobrych, złych i samosterownych" – tłumaczył Maciej Wojtyszko

Od dobrego aktora nawet zły reżyser jest w stanie mimo wszystko uzyskać pozytywny efekt, z kolei złemu aktorowi, nawet najlepszy reżyser nie pomoże […] Natomiast Gustaw Lutkiewicz – podobnie jak Bronek Pawlik – był aktorem samosterownym. To znaczy takim, który bez względu na okoliczności umiał znaleźć sobie miejsce, zaistnieć w przedstawieniu w sposób naturalny – bez przerysowań, zagrywania się, karykatury – podkreśla dla cytowanego źródła.

We wtorek, 24 lutego 2026 r., od śmierci Gustawa Lutkiewicza minęło dokładnie dziewięć lat. Zmarł w wieku 92 lat w Domu Aktora w Skolimowie.

Pogodne lata [PODCAST]

Polski James Dean. Pogodne lata #18

0:00

Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie.

Źródła: RadioPogoda.pl, Encyklopediateatru.pl, Filmpolski.pl, Wilno.tvp.pl, Dzieje.pl, Sfp.org.pl