Książka z 1969 roku była zakazana w szkołach. "Powiedział, że jestem bardzo odważna"

2 min. czytania
01.09.2026 12:57
Obserwuj nas na Google

Maya Angelou swoim epokowym dziełem "Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak" nie tylko zdobyła międzynarodowe uznanie i znalazła się na liście bestsellerów "New York Timesa", ale również przełamała bariery społeczne i kulturowe. Dlaczego zatem powieść z 1969 roku znalazła się na liście "książek zakaznych"? Poniżej prezentujemy szczegóły. 

Rasizm i trauma w
fot. Wikimedia / Columbia Pictures Corp / Public Domain
  • Maya Angelou napisała książkę "Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak", która opowiada o jej dzieciństwie i młodości.
  • Książka z 1969 roku zdobyła międzynarodowe uznanie i przez dwa lata utrzymywała się na liście bestsellerów "New York Timesa".
  • Prace Angelou, wykorzystywane w szkołach na całym świecie, często spotykają się z kontrowersjami.

"Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak" (oryg. "I Know Why the Caged Bird Sings") jest epokową książką z 1969 roku, która dowodzi, że siła charakteru i miłość do sztuki mogą przezwyciężyć rasizm, bolesne doświadczenia i traumę. Maya Angelou, ceniona w środowisku pamiętnikarka, eseistka, poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich, na przestrzeni sześciu dekad oddała w ręce czytelników rozliczne teksty literackie, w tym autobiografie, eseje, wiersze, a nawet sztuki dramatyczne.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Jak dobrze znasz polską literaturę? 16/20 to mus!

1/20 "Widnokrąg", "Traktat o łuskaniu fasoli" i "Ostatnie rozdanie" to książki autorstwa...?

Jak Maya Angelou stworzyła literackie arcydzieło? "Przygotował grunt"

Pomimo imponującego dorobku Angelou, międzynarodowe uznanie i największą rozpoznawalność przyniosła jej przede wszystkim pierwsza z siedmiotomowego cyklu powieść autobiograficzna – "Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak" z 1969 roku. Choć autorka opisała własne dzieciństwo i wczesną młodość, w książce nie brak tak istotnych tematów jak dążenie do niezależności, celebracja macierzyństwa i potrzeba samookreślenia.

40-letnia Angelou wróciła wspomnieniami do czasów, kiedy razem ze swoim starszym bratem została wysłana do Stamps w Arkansas, by zamieszkać razem z babcią. Marguerite, nazywana niekiedy "My" lub "Mayą", opowiada historię swojego życia od trzeciego do siedemnastego roku życia.

Redakcja poleca

Wygląda na to, że "Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak" nie powstałoby, gdyby nie pisarz James Arthur Baldwin i redaktor Robert Duane Loomis, którzy zachęcali kobietę do napisania autobiografii. Po śmierci Baldwina w 1987 roku Angelou w "The New York Times" napisała:

Zapewnił mi pierwszą przejażdżkę limuzyną, przygotował grunt pod napisanie »Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak«, zachęcił mnie do wzięcia udziału w kursie kinematografii w Szwecji i powiedział, że jestem inteligentna i bardzo odważna [...] Jego miłość otworzyła przede mną niezwykłe drzwi i jestem szczęśliwa, że James Baldwin był moim bratem.

Dziedzictwo literackie Angelou. "Inteligentna i wyrafinowana opowieść'

Prace Angelou są szeroko wykorzystywane w szkołach i na uniwersytetach na całym świecie. Książka "Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak" została opublikowana w 1969 roku i przez następne dwa lata utrzymywała się na liście bestsellerów "New York Timesa".

Jak podaje serwis Nationalbook.org: "»Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak« to inteligentna i wyrafinowana opowieść o tym, jak Angelou przekształciła się z ofiary rasizmu z kompleksem niższości w pewną siebie, godną młodą kobietę i aktywistkę obywatelską. Książka została zakazana w wielu szkołach i na uczelniach z powodu szczerego przedstawienia rasizmu i seksualności".

Źródła: RadioPogoda.pl, Nytimes.com, Parade.com, Goodreads.com, Lubimyczytac.pl, Nationalbook.org