ADHD u dzieci – objawy, przyczyny, czynniki ryzyka i sposoby leczenia

Dowiedz się, jak wyglądają objawy ADHD u dzieci oraz co może powodować zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Sprawdź, jak można pomóc dziecku cierpiącemu na tę przypadłość.

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej, to ogólna nazwa zaburzeń zachowania. Obejmują one uporczywe problemy z utrzymywaniem uwagi, nadpobudliwość, zaburzenia koncentracji oraz impulsywne zachowanie. Dzieci z ADHD mogą również cierpieć na zaniżoną samoocenę, mieć trudności z nawiązywaniem reakcji z innymi osobami oraz problemy w nauce.

Objawy

Podstawowe objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej to między innymi problemy z utrzymywaniem uwagi i nadpobudliwość. Pojawiają się wcześnie, nawet w okolicach 3. roku życia lub wcześniej - zazwyczaj do 12. roku życia. Choć przyjmuje się, że ta przypadłość częściej dotyczy chłopców niż dziewczyn, to coraz częściej naukowcy skłaniają się ku przesłankom, że obie grupy dzieci są dotknięte ADHD w zbliżonym stopniu, tylko u chłopców częściej objawia się ono nadpobudliwością, którą łatwiej zaobserwować, zaś u dziewczynek może mieć ona formę wycofania i większego wyciszenia.

Można wyróżnić trzy podtypy ADHD:

• powodujący zaburzenia koncentracji i uwagi – większość objawów ADHD;
• nadpobudliwy/impulsywny – większość objawów to porywczość, wysoka aktywność, impulsywność;
• połączenie obu tych rodzajów – występują wówczas zarówno objawy rozproszenia uwagi oraz jednocześnie nadpobudliwość.

Zaburzenia uwagi

Dziecko, które cierpi na przypadłość tego rodzaju, może wykazywać poniższe objawy:

• niemożność skupienia się na detalach lub wynikające z nieuwagi błędy pojawiające się w pracach domowych;
• problemy ze skupianiem się podczas wykonywania zadań lub zabawy;
• dziecko zdaje się nie słuchać, co się do niego mówi, nawet jeśli zwracamy się bezpośrednio do niego;
• problemy z wykonywaniem poleceń i nie kończą zleconych zadań, na przykład pracy domowej;
• problemy z organizowaniem sobie aktywności i zadań;
• nie lubi lub unika wykonywania zadań wymagających skupienia i uwagi;
• gubi przedmioty potrzebne do zabawy lub wykonania zadań, na przykład zabawki, ołówki, kredki, zeszyty, itp.;
• dziecko łatwo się rozprasza;
• zapomina o wykonywaniu codziennych obowiązków, na przykład sprzątaniu lub pracy domowej.

Nadpobudliwość i impulsywność

Dziecko, które cierpi na ADHD tego rodzaju, może:

• kręcić się w fotelu, denerwować, tupać lub stukać rękoma;
• mieć problemy z siedzeniem na krześle w klasie podczas zajęć lub w innych sytuacjach;
• cały czas nerwowo się poruszać, nie może wysiedzieć w jednym miejscu;
• biegać lub wspinać się w sytuacjach, które nie są ku temu odpowiednie;
• mieć problemy z cichym zachowaniem podczas zabaw lub gier;
• za dużo mówić;
• przerywać mówiącemu, wykrzykiwać odpowiedzi;
• mieć problemy z oczekiwaniem na swoją kolej;
• przerywać innym ich czynności, zabawy, wypowiedzi, itp.

Sprawdź też:

Kawa pita w ciąży może mieć wpływ na dziecko?

Normalne zachowanie a ADHD

Jak widać z powyższych przykładów, większość rodziców mogłaby tego typu zachowania bez problemu odnotować w przypadku swoich dzieci. Oczywiście nie oznacza to, że muszą one mieć ADHD, bo po prostu zdrowi młodzi ludzie bardzo często są pełni energii i żywiołowi. Dlatego też nie należy klasyfikować dzieci jako cierpiące na ADHD tylko dlatego, że czasem zachowują się inaczej niż rodzeństwo lub rówieśnicy. Warto pamiętać też o tym, że dzieci mające problemy w szkole, ale zachowujące się wzorowo w domu najprawdopodobniej cierpią z innego powodu. To samo dotyczy dzieci nadpobudliwych w domu, ale skupionych i przyjacielskich w szkole.

To specjaliści, tacy jak psycholog czy psychiatra dziecięcy – często po serii spotkań z dzieckiem – mogą orzec, czy cierpi ono na ADHD, czy też nie. Jeśli więc podejrzewasz u swego dziecka zespół nadpobudliwości psychoruchowej – skontaktuj się ze specjalistą. Warto to zrobić jak najwcześniej, kiedy tylko zachowanie dziecka będzie u nas powodować niepokój.

Przyczyny

Konkretne powody występowania ADHD u niektórych dzieci nie są do końca znane i wciąż trwają prace nad ich rozpoznaniem. Zakłada się, że wpływ na to mogą mieć geny, czynniki środowiskowe lub problemy występujące w centralnym układzie nerwowym podczas kluczowej fazy jego formowania się.

Czynniki ryzyka

Nie są one stuprocentowo rozpoznane, jednak naukowcy uznają, że do ADHD mogą prowadzić takie czynniki jak:

• przedwczesny poród;
• spożywanie narkotyków, alkoholu lub palenie papierosów podczas ciąży;
• wystawienie na toksyny takie jak na przykład ołów (to składnik farb lub kanalizacji w starszym budownictwie);
• ADHD lub inne problemy psychiczne u członków rodziny, jak któreś z rodziców lub rodzeństwa.

Często jako „podejrzanego” - jako powodującego nadpobudliwość - wskazuje się również cukier, to nie istnieją konkretne dowody mogące potwierdzić tę tezę.

Czy da się wyleczyć ADHD?

Nie ma czegoś takiego jak lekarstwo na ADHD. Wdrożone leczenie nie sprawi, że dziecko pozbędzie się tego zaburzenia, ale spowoduje, że będzie mogło radzić sobie z jego objawami i nawiązywać prawidłowe relacje z innymi ludźmi. Leczenie zazwyczaj obejmuje jednoczesne wykorzystanie leków oraz terapię psychologiczną mającą wpłynąć na zachowanie dziecka. Każde dziecko z rozpoznanym ADHD otrzyma terapię dopasowaną indywidualnie do niego. Im szybciej rozpozna się to zaburzenie, tym skuteczniejsze może być leczenie. Jeśli chodzi o lekarstwa, to podczas terapii wykorzystuje się takie środki jak leki uspokajające, wspomagające koncentrację, określone antydepresanty i leki przeciwpsychotyczne.

Zapobieganie ADHD – co rodzic wiedzieć powinien

Aby zmniejszyć ewentualne ryzyko rozwinięcia się ADHD u dziecka, warto stosować się do tych poniższych wskazówek:

• kobiety w ciąży powinny unikać wszelkich czynników wpływających niekorzystnie na płód, takich jak alkohol, narkotyki lub papierosy;
• dzieci trzeba chronić przed kontaktem z toksynami, w tym ołowiem oraz dymem papierosowym;
• trzeba ograniczać dziecku czas spędzany przed ekranem telewizora, smartfona czy komputera. Choć to wciąż niepotwierdzone, to zakłada się, że wielogodzinne codzienne spędzanie czasu przed ekranem w ciągu pierwszych pięciu lat życia dziecka może mieć na nie bardzo niekorzystny wpływ.

[wp-faq-schema title="ADHD u dzieci - co trzeba wiedzieć"]