Pamiętacie ten autobus? Niesamowite, że wyjechał na polskie drogi już 65 lat temu!

Po II wojnie światowej Polska, podobnie jak wiele innych krajów europejskich, skupiała się na odbudowie swojej gospodarki. Jednym z kluczowych elementów tego procesu było rozwijanie przemysłu, w tym również przemysłu motoryzacyjnego. Narodziła się więc idea utworzenia nowych zakładów, które miałyby produkować samochody dostawcze.

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na radiopogoda.pl!

Początki firmy sięgają lat 50. XX wieku, kiedy to w Zakładach Budowy Nadwozi Samochodowych (ZBNS) powstał pierwszy tzw. autobus zastępczy, powszechnie znany jako „Stonka”. Konstruowany na podwoziu samochodu ciężarowego Star 20, pozwalał na przewóz 25 pasażerów. Choć warunki podróży pozostawiały wiele do życzenia, wobec braku autobusów, był to krok w stronę bezpiecznego transportu ludzi.

Zobacz także: Quiz. „Sami swoi” czy „Jak rozpętałem II wojnę światową”. 10/12 to mus

Zdając sobie jednak sprawę z potrzeby stworzenia mniej tymczasowego rozwiązania, w Jelczu opracowano prawdziwy autobus. W maju 1955 roku zaprezentowano prototyp międzymiastowego Stara Jot 55, ale, ze względu na małą pojemność pojazdu, produkcji nigdy nie podjęto.

Skoncentrowano się na budowie autobusu, który mógłby pomieścić 50 osób. Prace nad nim rozpoczęto w BKPMot w Warszawie. W 1957 roku zbudowano prototyp o nazwie Odra A-81. Jednak, ze względu na różne czynniki zewnętrzne, władze skłoniły się ku zakupowi licencji zagranicznej na produkcję autobusów typu Škoda 706 RTO z nadwoziem Karosa.

W ramach przygotowań do produkcji, Zakłady Budowy Nadwozi Samochodowych połączyły się z Zakładami Naprawy Samochodów w Jelczu, tworząc Jelczańskie Zakłady Samochodowe.

Pierwszy Jelcz zszedł z taśmy produkcyjnej w 1959 roku

Pierwsze 20 autobusów zostało zmontowanych z części nadesłanych z Czechosłowacji pod koniec 1959 roku. Otrzymały one nazwę Jelcz. W kolejnym roku produkcja wzrosła do 202 sztuk, a celową liczbą było 1500 autobusów rocznie. Stopniowo eliminowano importowane elementy nadwozia, zachowując jednak sprowadzane podwozia z Czechosłowacji.

W 1963 roku Jelczańskie Zakłady Samochodowe wprowadziły do produkcji odmianę miejską autobusu Jelcz. Model oznaczony jako Jelcz 272 MEX posiadał dwoje otwieranych pneumatycznie drzwi, co znacznie ułatwiało przemieszczanie się pasażerów. Autobus mógł przewozić 81 osób, a usprawnienia w wentylacji i ogrzewaniu zapewniały wygodę podróży.

Do lat 70. XX wieku, polski przemysł motoryzacyjny był w fazie dynamicznego rozwoju. Zakłady Samochodowe w Jelczu stały się jednym z kluczowych graczy na tym polu. Wysoka jakość produkowanych pojazdów oraz ich funkcjonalność przyczyniły się do zdobycia zaufania zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Autobusy i ciężarówki marki Jelcz były eksportowane do wielu krajów Europy Wschodniej oraz Afryki. W latach 80. Jelcz był symbolem polskiego przemysłu motoryzacyjnego. Zakłady w Jelczu zatrudniały tysiące pracowników, a Jelcze stały się nieodłączną częścią krajobrazu polskich miast oraz dróg.

Zobacz także: Quiz. Kargul czy Pawlak? Prawdziwy ekspert zgadnie, kto to powiedział!

Powolny upadek spółki

Upadek komunizmu w Polsce przyniósł nowe wyzwania dla przemysłu, w tym również dla zakładów w Jelczu. Konieczność dostosowania się do nowych warunków rynkowych, otwarcie się na konkurencję z zachodu oraz modernizacja procesów produkcyjnych stanowiły poważne wyzwania dla zakładów. W kolejnych latach, mimo trudności, Zakłady Samochodowe w Jelczu nadal funkcjonowały, choć już nie na taką skalę, jak wcześniej. Przez kolejne dekady fabryka przeszła wiele przemian, zmieniając właścicieli i profil produkcji. Ostateczną upadłość spółki Zakłady Samochodowe „Jelcz” S.A. ogłoszono w 2013 roku.

Jelcz nadal produkuje samochody średniej i dużej ładowności. Specyfiką jego obecnej działalności jest to, że uzależniony jest od jedynego odbiorcy – Wojska Polskiego — dla którego dostarcza małoseryjne pojazdy, dostosowane do wymagań wojska.

Niemniej jednak, dziedzictwo spółki w polskim przemyśle motoryzacyjnym pozostaje niezaprzeczalne.

Zobacz także: Zapadła ostateczna decyzja ws. „Familiady”. TVP wydała komunikat

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na radiopogoda.pl!