W PRL "Alternatywy 4" oglądał każdy Polak. To Bareja zrobił z jego scenariuszem

• Serial "Alternatywy 4" czekał lata na emisję TV.
• Maciej Rybiński, znany publicysta, był współautorem scenariusza.
• Bareja przemienił pierwotny projekt w kultową komedię.

Geneza "Alternatywy 4" wiąże się z osobistym doświadczeniem Macieja Rybińskiego, który przeprowadzając się do nowego mieszkania, dostrzegł potencjał literacki w absurdach codzienności. Scenarzysta, znany z ostrych felietonów pełnych złośliwości i ironii, rozumiał głęboko mechanizmy funkcjonowania systemu PRL i relacje międzyludzkie w jego cieniu.

Razem z Januszem Płońskim opracował scenariusz pod pierwotnym tytułem "Nasz dom", który miał przedstawić zbiorowy portret polskiego społeczeństwa lat 80. na przykładzie jednego warszawskiego bloku osiedlowego.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Wielki QUIZ PRL o serialu "Alternatywy 4". Ty odpadniesz na 3. pytaniu!

1/25 Jak nazywa się ten bohater serialu "Alternatywy 4"?

Stanisław Anioł

Zdzisław Kotek

Zenobiusz Furman

Dalej

"Alternatywy 4". Nieznana historia powstania serialu

Kiedy do projektu dołączył reżyser Stanisław Bareja, scenariusz Rybińskiego i Płońskiego przeszedł transformację i wzbogacił się o wizyjne pomysły wielkiego mistrza komedii. Bareja zmienił tytuł serialu na "Alternatywy 4", wyjaśniając, że Polska, jako "kraj na rozstaju dróg", ma przed sobą cztery alternatywy (lewo – prawo – góra – dół).

Prace nad ostateczną wersją rozpoczęły się jesienią 1981 roku, zaledwie kilka dni przed wprowadzeniem stanu wojennego. Nadało to całemu przedsięwzięciu atmosferę politycznego napięcia i zagrożenia. Maciej Rybiński, choć przebywał na emigracji, pozostał trwale powiązany z projektem. Jego największą zasługą jest umieszczenie absurdów komunistycznych w prostych dialogach bohaterów.

Redakcja poleca

Gwiazdor "Alternatywy 4" wcale nie udawał. Polacy nie mieli pojęcia

Był ikoną serialu "Alternatywy 4". To aż 10 lat trzymał w tajemnicy

Każda scena, każdy konflikt między mieszkańcami bloku w "Alternatywy 4" reprezentował rzeczywiste problemy, gnębiące społeczeństwo PRL-u. Rybiński potrafił wpleść w komediową fabułę głębokie treści społeczne i polityczne, które przechodziły niezauważone przez cenzorów.

Cenzorzy i "Alternatywy 4". Nie wszystko udało się usunąć

Scenariusz Rybińskiego, pełen aluzji do sowieckich zbrodni, kontroli obywateli przez tajne służby i partyjnej biurokracji, stanowił materiał wybuchowy dla cenzorów. Choć producenci starali się maskować polityczne treści pod pozorem komediowego dramatu mieszkaniowego, każda strona scenariusza zawierała niemal prowokacyjne treści, krytyczne wobec PRL.

Po ukończeniu zdjęć w 1983 roku serial trafił do cenzury, gdzie czekał ponad trzy lata na dopuszczenie do emisji telewizyjnej. Scenariusz Rybińskiego wzbudził niepokój u cenzorów szczególnie w scenach pokazujących podsłuchy w mieszkaniu opozycjonisty.

W tym czasie nielegalne kopie serialu na kasetach wideo krążyły po Warszawie w podziemnym obiegu. Dopiero we wrześniu 1986 roku, gdy reżim zaczął słabnąć, "Alternatywy 4" trafiły na ekrany – w wersji ocenzurowanej.

“Alternatywy 4” od pierwszych chwil oglądały miliony Polaków, a dialogi i postaci z niego pochodzące weszły na trwałe do kanonu polskiej kultury. W 2014 roku Telewizja Polska opublikowała zrekonstruowaną cyfrowo wersję serialu, wraz ze scenami, które zablokowali cenzorzy PRL.

Pogodne lata [PODCAST]

Kulisy śmierci Andrzeja Zauchy. Pogodne lata #13

0:00

Maciej Rybiński wrócił do kraju w 1998 roku. Przez całe życie związany był nie z branżą filmową, a mediami. Pisał m.in. dla Faktu, Wprostu i Rzeczpospolitej, skąd wyrzucono go za plagiat. Za granicą pracował dla BBC World Service i Katolickiej Agencji Prasowej (KNA). Zmarł 22 października 2009 roku w Warszawie.

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!