Od początku przesuwała granice. Jako pierwsza zrobiła to na scenie

• Zofia Jamry urodziła się 27 lutego 1918 roku.
• Mimo wojny nie bała się podejmować trudnych decyzji.
• Artystka zyskała miano odważnej i kontrowersyjnej gwiazdy, przełamując tabu.

Zofia Jamry to postać, której życie i kariera mogłyby posłużyć za scenariusz filmowy, pełen dramatycznych zwrotów akcji, kontrowersji i wielkich sukcesów. Jej wyjątkowy talent, odwaga w podejmowaniu ryzykownych ról oraz barwna osobowość sprawiły, że pozostawiła po sobie niezatarte ślady w historii polskiej kinematografii i teatru.

Rozwiąż quiz o najlepszych polskich aktorkach. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Najzdolniejsze aktorki polskiego kina. Prawdziwy kinoman musi zdobyć 19/20

1/20 Jak nazywa się ta aktorka? Podpowiedź - możesz ją kojarzyć z serialu "Złotopolscy".

Małgorzata Foremniak

Anna Przybylska

Magdalena Różczka

Dalej

Urodzona 27 lutego 1918 roku, Zofia Jamry już w latach 30. związała się z warszawską sceną teatralną. Po ukończeniu szkoły średniej przeniosła się do stolicy i zadebiutowała w Teatrze Polskim. Zdobywała doświadczenie w Instytucie Reduty, rozwijając swój warsztat aktorski. Wydawało się, że jej przyszłość na scenie jest przesądzona i pełna obiecujących perspektyw. Niestety, wojna zmieniła wszystko.

W czasie niemieckiej okupacji wielu artystów stanęło przed trudnym wyborem: wycofać się z zawodu czy kontynuować działalność w warunkach narzuconych przez okupanta. Zofia Jamry początkowo pracowała jako kelnerka, lecz nie potrafiła rozstać się ze sceną. W 1940 roku dołączyła do zespołu Trio Miry, a dwa lata później zaczęła występować w kontrolowanych i koncesjonowanych przez okupanta teatrach: Bohema, Złoty Ul oraz Wodewil.

Ten wybór na lata naznaczył jej reputację. Po wojnie środowisko aktorskie nie zapomniało jej decyzji – w ramach kary Związek Artystów Scen Polskich zawiesił ją w prawach wykonywania zawodu na ponad rok, choć później "wyrok" został skrócony.

Zofia Jamry i "Zakazane piosenki"

Po zakończeniu wojny Zofia Jamry próbowała odbudować swoją karierę. Wzięła udział w pierwszym polskim filmie powojennym – "Zakazane piosenki" (1947). Choć jej rola była drugoplanowa, zapadła w pamięć widzów – wcieliła się w Marię Kędziorek, folksdojczkę, która otwarcie sympatyzowała z Niemcami. Była to jedna z najbardziej ryzykownych decyzji aktorskich tamtych lat, która dodatkowo skomplikowała jej pozycję w środowisku artystycznym.

W wywiadzie wspominała ten moment: "Miałam na sobie płaszcz, w którym przechodziłam niemal całą wojnę. A że ów płaszcz wyglądał jeszcze jako tako, zapytali mnie, czy nie zagrałabym folksdojczki. Dlaczego miałabym nie zagrać? Rola jak rola – ważne, że przynajmniej płacili skromne honorarium" - cytowała "Viva".

Choć film odniósł spektakularny sukces, Zofia Jamry nie została zaproszona na premierę. Zarówno filmowcy, jak i ówczesne władze nie mogły jej wybaczyć występów w okupacyjnych teatrach.

Paraliżowała ruch na ulicach

Lata 50. przyniosły nowy etap w jej karierze – tym razem na scenach operetkowych. Występując w Teatrze Muzycznym w Łodzi, Zofia Jamry szybko stała się jedną z największych gwiazd tego gatunku w Polsce. Jej sceniczna charyzma i odwaga w kreowaniu ról wzbudzały zachwyt, ale także kontrowersje.

Krystyna Janda wspominała po latach: "Mówią, że jej pojawienie się na Piotrkowskiej paraliżowało ruch na ulicy. Podobno jako pierwsza rozebrała się na scenie. Było to bodaj w roku 1953, siedziała tyłem przy lustrze, śpiewając w »Madame de Pompadour«".

Zofia Jamry nie bała się przełamywać tabu, co ponownie czyniło ją artystką budzącą skrajne emocje.

Redakcja poleca

Chwalił się "iskrami" między nim a Jędrusik. Prawda była całkiem inna

Była gwiazdą "Rzeczpospolitej Babskiej". Tak dziś wygląda 87-latka

Kiedy wydawało się, że lata jej największej świetności minęły, aktorka udowodniła, że wciąż potrafi zaskoczyć. Zagrała w wielu popularnych produkcjach, takich jak "Wojna domowa", "Polskie drogi", "Zmiennicy" czy "Modrzejewska". W "Balladzie o Januszku" zaszokowała widzów, występując w odważnej scenie rozbieranej – miała wtedy 69 lat i stała się jedną z najstarszych polskich aktorek, które podjęły się takiego wyzwania.

U schyłku kariery Zofia Jamry zdobyła serca telewizyjnych widzów jako ekscentryczna pani Michalina w "Złotopolskich". To właśnie tę rolę wielu pamięta do dziś – pełną humoru, energii i charakterystycznej przebojowości.

Zofia Jamry trzy razy stawała na ślubnym kobiercu

Życie uczuciowe Zofii Jamry było równie burzliwe jak jej kariera. Po rozwodzie z pierwszym mężem, skrzypkiem Franciszkiem Jamrym, jeszcze dwukrotnie wychodziła za mąż. W 1981 roku poślubiła znacznie młodszego Ryszarda Koska, który nie odstępował jej na krok.

Po śmierci Koska aktorka dała miłości jeszcze jedną szansę i wyszła za Krzysztofa Chorzewskiego. To małżeństwo dało jej nową energię do gry, ale wkrótce zdrowie zaczęło odmawiać jej posłuszeństwa. W ostatnich latach życia stopniowo wycofywała się z aktorstwa.

Pogodne lata [PODCAST]

Wyzwolona Maryla Rodowicz. Pogodne lata #02

0:00

Zofia Jamry zmarła 29 grudnia 2006 roku. Na jej pogrzebie mowę pożegnalną wygłosiła Alina Janowska – aktorka, z którą przed laty spotkała się na planie "Zakazanych piosenek", a pod koniec życia ponownie w "Złotopolskich".

Choć jej życie pełne było kontrowersji, jedno pozostaje pewne – Zofia Jamry była artystką nietuzinkową, która nigdy nie bała się iść pod prąd. Dzięki swojej odwadze i charyzmie zapisała się na stałe w historii polskiej kultury.

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!