Gdyby żył, skończyłby dziś 99 lat. Był największą gwiazdą polskiego kina

• 3 listopada 1927 roku urodził się Zbigniew Cybulski, nazwany "polskim Jamesem Deanem". W 2026 roku obchodzimy jego 99. rocznicę urodzin.
• Najważniejszą rolą Cybulskiego była postać Maćka Chełmickiego w filmie "Popiół i diament" w reżyserii Andrzeja Wajdy.
• Cybulski zginął 8 stycznia 1967 roku na dworcu Wrocław Główny, co zakończyło jego karierę filmową.

Zbigniew Cybulski, okrzyknięty "polskim Jamesem Deanem", zapisał się w pamięci Polaków jako jeden z najwybitniejszych i najpopularniejszych aktorów swojego pokolenia. Dziś, 3 listopada 2026 roku, przypada 99. rocznica urodzin tego wybitnego artysty.

Rozwiąż quiz o aktorach polskiego kina. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Aktorzy z PRL łamali serca tysięcy Polek. Rozpoznasz chociaż 15/20?

1/21 Ten aktor to:

Zbigniew Cybulski

Roman Wilhelmi

Janusz Gajos

Dalej

Filmy, które uczyniły Cybulskiego legendą

Nonszalancki, magnetyczny, nieco buntowniczy i odbiegający od wzorców własnej epoki prędko zaskarbił sobie sympatię publiczności, stając się nie tyle ulubieńcem, co głosem pokolenia ówczesnej młodzieży. W latach 50. i 60. XX w. stał się symbolem sprzeciwu i wolności. Nic zatem dziwnego, że właśnie takie charakterne osobowości grywał na wielkim ekranie.

Buntowników zagrał między innymi w filmach:

• "Koniec nocy",
• "Pociąg",
• "Niewinni czarodzieje".

Wśród najważniejszych filmów z jego udziałem znajdują się również "Rękopis znaleziony w Saragossie", "Do widzenia, do jutra", "Jak być kochaną" oraz "Salto".

"Popiół i diament" – przełomowa rola Cybulskiego

Jednak nie należy zapominać, że największy wpływ na wizerunek Zbigniewa Cybulskiego miała przede wszystkim współpraca z Andrzejem Wajdą. Ceniony w środowisku reżyser obsadził go w czarno-białym dramacie – "Popiół i diament". Angaż z 1958 roku stał się prawdopodobnie największym osiągnieciem w dorobku aktora.

Choć Wajda początkowo przyznawał, że Cybulski nie pasował mu do wizji Maćka Chełmickiego, po bliższym poznaniu i próbach zrozumiał, że aktor doskonale przeniesie na ekran zagubienie i tragizm. Tak też się stało, jak nikt inny odwzorował powojenne dylematy swojego pokolenia.

Do powodzenia bardzo przyczynił się Zbyszek Cybulski. Przystępując do tego filmu, nie myślałem o tym, że właśnie on będzie tym elementem, który tyle filmowi da – zaznaczył reżyser w książce "Obsesja historii. Tradycja romantyczna, rozmowa z Bolesławem Michałkiem".

"Jego sposób gry – ta nonszalancja, to ubranie, te okulary, te gesty – wszystko zbiegło się z jakimś ruchem młodzieży, która odnalazła tu siebie, która też chciała się kamuflować, ukrywać za ciemnymi okularami; dostrzegła »uniform«, w który tak lubi się ostatnio przyodziewać" – dodał.

fot. Kadr z filmu \"Popiół i diament\" / YouTube @WFDiF - Studio Filmowe Kadr / Zbigniew Cybulski był ikoną polskiego kina

Kim był "polski James Dean"?

Zbigniew Cybulski urodził się 3 listopada 1927 roku w Kniażem na Pokuciu. Niewiele brakowało, a nigdy nie zostałby aktorem.  Początkowo studiował na Wydziale Konsularnym krakowskiej Akademii Handlowej, a później przeniósł się na Wydział Dziennikarski Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dopiero po tych dwóch podejściach podjął decyzję o zdawaniu do Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej w Krakowie, którą ukończył w 1953 roku.

Po studiach występował między innymi w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, a także warszawskich Wagabunda i Ateneum. Swego czasu był też częścią kabaretu Bim-Bom, w którym poznał swoją przyszłą żonę, Elżbietę Chwalibóg. Para pobrała się w 1960 roku. 

Redakcja poleca

90 lat później to nadal arcydzieło. Polka nie dostała Nobla, ale to pisali na świecie

Stracił szansę na 2. Oscara. Tę rolę odrzuciła ikona amerykańskiego kina

Książka z 1937 roku na liście najbardziej zagrożonych. Dostał Nobla i Pulitzera

fot. Wikipedia / Cezary Langda / Public domain / Zbigniew Cybulski ze swoją żoną Elżbietą Chwalibóg w Sopocie

Zbigniew Cybulski zginął tragicznie 8 stycznia 1967 roku na dworcu Wrocław Główny, wpadając pod koła pociągu, do którego próbował wskoczyć. W chwili śmierci miał zaledwie 39 lat.

Źródło: RadioPogoda.pl, FilmPolski.pl, Wajda.pl, Encyklopediateatru.pl