179 lat później to wciąż arcydzieło. Jedna z najlepszych książek, jaką kiedykolwiek napisano

2 min. czytania
05.11.2026 10:15
Obserwuj nas na Google

Powieść sprzed 179 lat temu, która łączy w sobie elementy gotyckie i wiktoriańskie, wciąż inspiruje kolejne pokolenia czytelników. Od 1847 roku jest kamieniem milowym światowej literatury i regularnie gości na listach najlepszych książek wszech czasów. Zaskakujące, w jakich okolicznościach powstała.

fot. Wikimedia / Painted by Evert A. Duyckinick, based on a drawing by George Richmond / Public domain
  • Charlotte Brontë opublikowała "Dziwne losy Jane Eyre" w 1847 roku pod pseudonimem Currer Bell z powodu ówczesnych uprzedzeń wobec pisarek.
  • Tytułowa bohaterka, Jane Eyre, reprezentuje kobiecą niezależność i możliwość samostanowienia, co czyni powieść przełomową w literaturze.
  • "Dziwne losy Jane Eyre" uznano za kamień milowy literatury. Do dziś wpływa na wiele innych dzieł i jest lekturą zalecaną w szkołach.

Choć Charlotte Brontë uchodzi dziś za wybitną powieściopisarkę i poetkę, jedno ze swoich najważniejszych dzieł, "Dziwne losy Jane Eyre", musiała opublikować pod "męskim pseudonimem" Currer Bell. Na szczęście sytuacja kobiet w świecie literatury diametralnie zmieniła się od 1847 roku. Współcześnie Brontë odzyskała należną jej pozycję jako pionierka przełomowych powieści o kobietach.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Jak dobrze znasz polską literaturę? 16/20 to mus!

1/20 "Widnokrąg", "Traktat o łuskaniu fasoli" i "Ostatnie rozdanie" to książki autorstwa...?

Charlotte Brontë i jej literacka rewolucja

Charlotte Brontë była najstarszą spośród trzech sióstr Brontë, Emily Jane i Anny, których powieści są zaliczane do klasycznego, angielskiego kanonu. W 1847 roku oddała w ręce odbiorców nowatorską na ówczesne czasy powieść pod tytułem "Dziwne losy Jane Eyre".

Tytułowa bohaterka nie jest postacią oczekującą na ratunek. Mimo trudnego dzieciństwa, biedy i niskiego stanu społecznego walczy o godność, niezależność i prawo do samostanowienia. Jane Eyre wyrasta na kobietę niezależną i odnoszącą sukcesy.

Dlaczego Jane Eyre to kamień milowy literatury?
fot. Wikimedia / Domena publiczna / Dlaczego Jane Eyre to kamień milowy literatury?

Dlaczego "Jane Eyre" to kamień milowy literatury?

Encyklopedia Britannica na podstawie wypowiedzi krytyków literackich, historyków i zapalonych czytelników opracowała zestawienie powieści uważanych za "najlepszą książkę, jaką kiedykolwiek napisano". Wśród 12 wyróżnionych tytułów znalazła się "Anna Karenina" Lwa Tołstoja. W rankingu nie zabrakło także "Zabić drozda" Harper Lee, "Sto lat samotności" Gabriela Garcii Márqueza, "Wielkiego Gatsby'ego" Francisa Scotta Fitzgeralda ani wspomnianych "Dziwnych losów Jane Eyre".

W amerykańskich szkołach "Dziwne losy Jane Eyre" są powieścią zalecaną do przeczytania w szkołach średnich. "Dzieło łączy w sobie motywy zarówno z literatury gotyckiej, jak i wiktoriańskiej. Zrewolucjonizowało sztukę powieściową poprzez skupienie się na rozwoju wrażliwości Jane za pomocą akcji i narracji opartej na jej wewnętrznych przeżyciach" – tłumaczą autorzy zestawienia.

Redakcja poleca

Siostry Brontë w kanonie klasyki literatury

"Dziwne losy Jane Eyre" bez wątpienia są kamieniem milowym w historii literatury światowej. Książka zainspirowała setki dzieł literackich, analiz krytycznych i ekranizacji filmowych, między innymi klasyczną adaptację z 1996 roku.

W latach 90. XX w. Franco Zeffirelli przeniósł na wielki ekran historię o Jane Eyre. Film z udziałem Williama Hurta, Charlotte Gainsbourg i Elle Macpherson uzyskał pozytywną ocenę 77 proc. w serwisie Rotten Tomatoes.

Źródło: RadioPogoda.pl, Britannica.com, Rottentomatoes.com, Wolnelektury.pl