Stworzył jedną z najlepszych postaci wszech czasów. Polacy nie wiedzą, jak naprawdę się nazywał

3 min. czytania
27.10.2026 11:00
Obserwuj nas na Google

Zbigniew Nienacki, znany przede wszystkim z serii "Pan Samochodzik", przyjął pseudonim artystyczny z powodu trudności zawodowych. Jego literacki bohater, muzealnik-detektyw, zyskał kultowy status już w PRL. 62 lata później to nadal fenomen w polskiej popkulturze.

Filmowe adaptacje
fot. Kadr z serialu "Samochodzik i templariusze" / TVP VOD
  • Zbigniew Nienacki, znany przeważnie jako autor cyklu o Panu Samochodziku, przyjął swój pseudonim w latach 50. XX.
  • Pierwsza część zadebiutowała w 1964 roku i szybko zdobyła ogromną popularność w PRL.
  • Postać Tomasza, głównego bohatera serii, była inspirowana światową literaturą młodzieżową.

Zbigniew Nienacki, pisarz, dziennikarz i scenarzysta, zadebiutował w połowie lat 40. XX w. Karierę pisarską rozpoczął jeszcze jako siedemnastolatek. Napisał wówczas swoją pierwszą powieść, "Związek poszukiwaczy skarbów", która ukazywała się na łamach tygodnika "Przyjaciel". Jeden ze słynniejszych autorów książek dla dzieci i młodzieży z okresu PRL współpracował również z redakcjami, takimi jak "Kuźnica" i "Szpilki", w których publikował poezję. Jednak największą rozpoznawalność przyniosła mu literacka seria o przygodach Pana Samochodzika.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Jak dobrze znasz polską literaturę? 16/20 to mus!

1/20 "Widnokrąg", "Traktat o łuskaniu fasoli" i "Ostatnie rozdanie" to książki autorstwa...?

Kim naprawdę był Zbigniew Nienacki? Nieznane fakty

Wprawdzie postać Zbigniewa Nienackiego wydaje się Polakom doskonale znana, ale niewiele osób wie, że pisarz naprawdę nazywał się Zbigniew Nowicki. Pod koniec lat 50. XX w., z powodów politycznych i zawodowych, przybrał pseudonim artystyczny. Jarosław Molenda, autor biografii "Skandalista od Pana Samochodzika", w rozmowie z PAP tłumaczył:

Książkę już wydał jako Zbigniew Nienacki, dodajmy, że naprawdę nazywał się Nowicki. A nazwisko Nienacki przyjął po powrocie z Moskwy, kiedy nie tylko drzwi uczelni były przed nim zamknięte, ale też drzwi wielu wydawnictw. Wtedy Jerzy Putrament, szara eminencja ówczesnego światka literackiego, doradził mu, żeby spróbował pisać pod pseudonimem.

Warto przypomnieć, że w 1957 roku na półkach w księgarniach ukazało się "Uroczysko" Zbigniewa Nienackiego, które – razem z powieściami "Skarb Atanaryka" i "Pozwolenie na przywóz lwa" – uchodzą za prequel do cyklu "Pan Samochodzik". Według Jarosława Molendy, kreując Tomasza, detektywa-amatora, inspirował się on światową literaturą młodzieżową. Wykorzystał sprawdzony schemat i umieścił go w anturażu PRL.

Redakcja poleca

Jak powstała kultowa seria PRL – "Pan Samochodzik”?

Serię o przygodach "Pana Samochodzika" wydawano w latach 60., 70. i 80. XX w. Pierwszą, pełnoprawną część opublikowano w 1964 roku, a ostatnią – w 1985 roku.

Co ciekawe, bohater w wielu aspektach przypomina pisarza. Poza tym, jest historykiem sztuki, pracownikiem Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Sztuki. Faktycznie okazuje się detektywem.

Kultową serię z PRL wielokrotnie przenoszono na wielki ekran. Jako pierwszy dokonał tego Stanisław Jędryka, a jego śladami podążyli między innymi Janusz Kidawa, Kazimierz Tarnas i Antoni Nykowski. Prawdopobnie największą popularnością cieszył się serial telewizyjny "Samochodzik i templariusze" z 1971 roku.

W tytułową rolę wcielił się Stanisław Mikulski, a na planie towarzyszyli mu Roman Mosior, Stefan Niemierowski, Grażyna Marzec, Ewa Szykulska i inni.

Kto grał Pana Samochodzika?
fot. Kadr z serialu \"Samochodzik i templariusze\" / TVP VOD / Kto grał Pana Samochodzika?

Pan Samochodzik bez wątpienia jest jedną z najsławniejszych i najbardziej kultowych postaci polskiej popkultury w okresie PRL.

Źrodła: RadioPogoda.pl, Filmpolski.pl, Pap.pl, Culture.pl