Maria Montessori, włoska pedagog: "Nigdy nie pomagaj dziecku w zadaniu, w którym czuje, że może sobie poradzić"

• Maria Montessori podkreślała rolę cierpliwości i obserwacji w wychowaniu dzieci.
• Dzieci pragną niezależności, co można osiągnąć poprzez odpowiednie warunki do rozwoju.
• Montessori uwypuklała znaczenie doświadczenia w naturalnym procesie uczenia się.

Niektóre cytaty o wychowaniu nie tracą na aktualności mimo upływu dziesięcioleci. Jedna z najsłynniejszych myśli Marii Montessori brzmi: 

Nigdy nie pomagaj dziecku w zadaniu, w którym czuje, że może sobie poradzić.

To zdanie może początkowo zaskakiwać. Wielu rodziców uznaje przecież pomoc za naturalny przejaw troski. Włoska lekarka, pedagog i twórczyni jednej z najbardziej wpływowych metod edukacyjnych XX wieku przekonywała jednak, że nadmierne wyręczanie dzieci potrafi przynieść odwrotny skutek niż zamierzony. 

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Kim była Maria Montessori?

Maria Montessori urodziła się w 1870 roku we Włoszech. Była jedną z pierwszych kobiet w swoim kraju, które ukończyły studia medyczne. Pracując z dziećmi, zaczęła obserwować, jak uczą się one samodzielnie i jak wielką rolę odgrywają ciekawość, doświadczenie oraz swoboda działania. Z czasem stworzyła własny system edukacji, który dziś funkcjonuje w tysiącach szkół i przedszkoli na całym świecie.

Redakcja poleca

Wybrali najważniejszą polską książkę. Numer 1? Arcydzieło, ale to nie Sienkiewicz

Quiz - aktorzy PRL. Tylko najlepsi Polacy poznają 11/20

Jej podejście było rewolucyjne jak na początek XX wieku. Montessori uważała, że dziecko nie jest pustym naczyniem, które należy wypełnić wiedzą. Przeciwnie, posiada naturalną potrzebę poznawania świata, a rolą dorosłych jest stworzenie warunków do rozwoju, a nie nieustanne kierowanie każdym krokiem. [

Co oznacza słynny cytat?

Słowa Montessori bywają błędnie interpretowane jako zachęta do pozostawienia dziecka samemu sobie. W rzeczywistości chodziło jej o coś zupełnie innego.

Jeżeli dziecko próbuje samodzielnie założyć buty, ułożyć puzzle czy rozwiązać zadanie i wierzy, że jest w stanie to zrobić, przedwczesna pomoc może odebrać mu poczucie sprawczości. Zamiast satysfakcji z własnego sukcesu pojawia się komunikat: "Nie poradzisz sobie beze mnie".

Redakcja poleca

3 krótkie filmy Karabasza, których wstyd nie znać. To on tworzył "polską szkołę dokumentu"

Hit z 1969 roku to jeden z najpiękniejszych PRL. Leżał w szufladzie 3 lata

Montessori dostrzegła, że rozwój odbywa się właśnie w chwilach wysiłku. To podczas prób, błędów i kolejnych podejść dziecko buduje pewność siebie, cierpliwość i umiejętność radzenia sobie z wyzwaniami.

Innymi słowy, nie chodzi o rezygnację z pomocy, lecz o wyczucie odpowiedniego momentu. Dorosły powinien wspierać wtedy, gdy wsparcie jest rzeczywiście potrzebne, a nie wtedy, gdy chce przyspieszyć wykonanie zadania.

Na czym polega metoda Montessori?

Filozofia Montessori opiera się na kilku prostych zasadach:

• Samodzielność. Dziecko powinno mieć możliwość wykonywania czynności odpowiednich do swojego wieku. Samodzielne ubieranie się, sprzątanie po sobie czy przygotowywanie prostych posiłków są traktowane jako element nauki. 
• Przygotowane otoczenie. W szkołach Montessori wszystko jest dostosowane do potrzeb dzieci. Meble, pomoce edukacyjne i organizacja przestrzeni mają zachęcać do samodzielnego działania.
• Nauka przez doświadczenie. Montessori uważała, że dzieci najlepiej uczą się poprzez działanie. Dlatego zamiast biernego słuchania wykładów mają okazję dotykać, eksperymentować i odkrywać zależności samodzielnie.
• Rola nauczyciela jako przewodnika. Nauczyciel nie jest centralną postacią procesu edukacyjnego. Jego zadaniem jest obserwowanie dziecka, inspirowanie go i pomaganie wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne.

Redakcja poleca

Psychologowie są zgodni: Osoby, które mają bałagan, mają trudność z rutyną i unikają odpowiedzialności

Hiszpańscy szefowie kuchni są zgodni: "Faszerowana cukinia będzie lepsza, jeśli zamiast mięsa mielonego użyjesz dorsza"

Dziecko chce powiedzieć: "Pozwól mi zrobić to samemu"

Jedną z idei najczęściej kojarzonych z Montessori jest przekonanie, że dzieci pragną niezależności. Według pedagog kluczowe znaczenie ma stworzenie warunków, w których młody człowiek może rozwijać własne kompetencje i stopniowo przejmować odpowiedzialność za swoje działania.

W dzisiejszym świecie, w którym rodzice często starają się chronić dzieci przed każdym niepowodzeniem, przesłanie Montessori wydaje się szczególnie aktualne. Czasem najlepszą pomocą okazuje się cierpliwe obserwowanie, jak dziecko samo znajduje rozwiązanie.

Inne inspirujące cytaty Marii Montessori

Włoska pedagog pozostawiła po sobie wiele myśli, które do dziś są chętnie przytaczane przez nauczycieli i rodziców:

Największym sukcesem nauczyciela jest móc powiedzieć: dzieci pracują tak, jakby mnie tutaj nie było.

Celem wczesnej edukacji powinno być rozbudzenie naturalnego pragnienia uczenia się.

Dziecko jest zarówno nadzieją, jak i obietnicą dla ludzkości.

Istotą niezależności jest umiejętność zrobienia czegoś samemu dla siebie.

Ponad siedemdziesiąt lat po śmierci Marii Montessori jej słowa wciąż przypominają o czymś bardzo ważnym. Mianowicie o tym, że dzieci rozwijają skrzydła nie wtedy, gdy wszystko robimy za nie, ale wtedy, gdy pozwalamy im odkryć, że potrafią więcej, niż same przypuszczają.

Źródła: RadioPogoda.pl, Clarin.com, Wikiquote, Socratic-method, Montessori-theory, Fixquotes, Zuerich-montessori