Książka z 1937 roku była bestsellerem, ale film to arcydzieło. Grano go 211 dni, bez przerw

• Premiera "Znachora" odbyła się warszawskim kinie Casino 16 września 1937 roku.
• Scenariusz Tadeusza Dołęgi-Mostowicza odrzuciła branża filmowa.
• Książka stała się bestsellerem, a film – absolutnym klasykiem gatunku.

"Znachor" jest jedną z najpoczytniejszych książek Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, tuż obok "Kariery Nikodema Dyzmy" i "Świata pani Malinowskiej". Powieść ukazała się w księgarniach w 1937 roku, a zaledwie kilka miesięcy później, 16 września, w kinach zadebiutowała ekranizacja w reżyserii Michała Waszyńskiego pod tym samym tytułem.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Film z 1937 roku znalazł się na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego

Dziś trudno uwierzyć, że scenariusz napisany przez Dołęgę-Mostowicza początkowo nikogo nie zainteresował. Pisarz przerobił zatem "Znachora" na powieść, a kiedy ta urosła do rozmiarów bestsellera, wytwórnia filmowa Feniks rozpoczęła pracę nad ekranizacją.

Według Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego (FINA) wytwórnia była wówczas na skraju bankructwa, a "Znachor" miał być ostatnią deską ratunku. I rzeczywiście tak się stało. W kinie Casino "Znachora" grano nieustannie przez 211 dni – od 16 września 1937 do 14 kwietnia 1938 roku.

Dlatego Polacy pokochali "Znachora" 

Cenionego w środowisku chirurga Rafała Wilczura porzuca żona. Beata ucieka z kochankiem i zabiera ze sobą córeczkę Marysię. Załamany profesor włóczy się po mieście. Zostaje ograbiony i pobity, wskutek czego traci pamięć. Nie pamięta nawet, kim jest, skąd pochodzi i jak się nazywa. Latami błąka się po wsiach, aż w końcu osiada na wsi u młynarza. Z czasem zdobywa sławę jako lokalny znachor.

Redakcja poleca

Zaśpiewał hit lat 30. i zaskoczył wszystkich. "Niezwykła charyzma"

Piosenkę 1967 roku nagrała 24-letnia "Królowa Country". 59 lat temu ten hit był numerem jeden

Główną rolę odtworzył Kazimierz Junosza-Stępowski, jeden z najwybitniejszych aktorów przedwojennego polskiego kina. Zagrał również hrabiego Orzelskiego w "Ada! To nie wypada!", Żarskiego w "Kochaj tylko mnie" czy Macieja Michorowskiego w "Trędowatej". W "Znachorze" towarzyszyła mu Elżbieta Barszczewska jako Beata (żona profesora Wilczura) i córka Marysia Wilczurówna.

W obsadzie znaleźli się także Witold Zacharewicz (Leszek Czyński), Mieczysława Ćwiklińska (Szkopkowa), Józef Węgrzyn (doktor Dobraniecki), Wojciech Brydziński (ojciec Leszka), Wanda Jarszewska (matka Leszka) i inni.

fot. Wikimedia / Światowid nr 1 z 1939 r. / Domena publiczna / Kazimierz Junosza-Stępowski w scenie z filmu \"Znachor\"

W 2025 roku "Znachor" z lat 30. XX w. został zrekonstruowany i odrestaurowany cyfrowo przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny. Rok później został wprowadzony na Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego. Jak podkreśla FINA, to przykład kina popularnego o ogromnym oddziaływaniu społecznym, które nadal wyraźnie wpływa na kulturę.

Źródła: RadioPogoda.pl, Fina.gov.pl, Filmpolski.pl