56 lat później słowa jednego z najwybitniejszych polskich poetów wciąż dają do myślenia

• Julian Przyboś przypomina, że rozwój intelektualny wymaga otwartości na myśli, które wytrącają nas z równowagi.
• Ponadczasowe słowa Przybosia brzmią jak przestroga przed informacyjnymi bańkami współczesnego świata.
• Niepokojące idee są kluczem do intelektualnego przebudzenia.

Z okazji 56. rocznicy śmierci poety, który zmarł 6 października 1970 roku w Warszawie, warto przypomnieć jeden z jego najbardziej inspirujących cytatów. Na pierwszy rzut oka cytat może wydawać się surowy. Przyboś nie zachęca do szukania komfortu ani potwierdzania własnych przekonań. Wręcz przeciwnie. Poeta sugeruje, że najcenniejsze są te myśli, które nas drażnią, wytrącają z równowagi i zmuszają do zadawania pytań. Nie rozwijamy się przecież dzięki poglądom identycznym z naszymi. Rozwijamy się wtedy, gdy spotykamy się z czymś nowym, obcym i niewygodnym. Oto słowa, o których mowa:

Tylko myśli uderzające w nas brutalnie, obce, nie przylegające miękko do naszych skłonności - godne są uwagi - padło w tomie "Zapiski bez daty" z "Irritabile genus", Warszawa 1970, strona 26.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Kilka słów, które zmuszają do refleksji

To wezwanie do intelektualnej odwagi. Do wychodzenia poza własne przyzwyczajenia i gotowe odpowiedzi. Dlaczego ten cytat jest aktualny także dziś? Współczesny świat często zamyka nas w informacyjnych bańkach. Czytamy opinie podobne do naszych, oglądamy treści zgodne z naszymi zainteresowaniami i otaczamy się ludźmi myślącymi podobnie.

Słowa Przybosia przypominają, że taka wygoda może być pułapką. Według poety prawdziwie wartościowe są właśnie te idee, które początkowo budzą sprzeciw. To one zmuszają do myślenia, weryfikowania własnych sądów i patrzenia na rzeczywistość z innej perspektywy. Można powiedzieć, że ten krótki aforyzm brzmi dziś niemal jak recepta na prowadzenie mądrej dyskusji.

Redakcja poleca

154 lata później najsłynniejszy cytat Stanisława Moniuszki wciąż daje natchnienie

16 lat później najpiękniejszy cytat Jana Kobuszewskiego wciąż pozostaje niezapomniany

Kim był Julian Przyboś?

Przyboś urodził się w 1901 roku w Gwoźnicy Dolnej, a zmarł 6 października 1970 roku w Warszawie. Był poetą, eseistą, tłumaczem, teoretykiem literatury i dyplomatą. Należał do najważniejszych postaci polskiej literatury XX wieku.

W młodości działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, walczył w obronie Lwowa, a następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Te doświadczenia ukształtowały jego charakter i sposób patrzenia na świat. Później poświęcił się literaturze, stając się jednym z najważniejszych głosów polskiej awangardy.

Twórca nowoczesnego języka poezji

Gdy mówi się o Awangardzie Krakowskiej, nazwisko Przybosia pojawia się niemal natychmiast. To właśnie on należał do grona poetów, którzy chcieli zerwać z tradycyjnym stylem pisania i stworzyć nowoczesny język poetycki. Tworzył wiersze oszczędne, dynamiczne i pełne zaskakujących metafor. Nie interesowała go poezja opisująca świat wprost. Szukał nowych form wyrażania emocji i doświadczeń.

Badacze podkreślają, że jego twórczość odegrała ogromną rolę w rozwoju polskiej poezji nowoczesnej, a niektórzy określają go nawet prekursorem poezji lingwistycznej. Przyboś był bowiem również cenionym eseistą i teoretykiem literatury. Pozostawił po sobie liczne szkice, recenzje i refleksje dotyczące sztuki, języka oraz roli poezji.

Redakcja poleca

5 największych arcydzieł książkowych XXI wieku. "Najwspanialsze dzieła w historii"

Wierzył, że jest "największym poetą świata". Pochłonęła go ciemność

Dziedzictwo, które nie przemija

Jego twórczość pokazuje, że poezja nie musi być jedynie pięknym opisem świata. Może prowokować, niepokoić i zmuszać do intelektualnego wysiłku. Być może właśnie dlatego słowa zapisane ponad pół wieku temu nadal brzmią tak przekonująco. Po 56 latach od śmierci Juliana Przybosia ten cytat pozostaje nie tylko literacką ciekawostką, ale także przypomnieniem, że rozwój zaczyna się często tam, gdzie kończy się intelektualna wygoda.

Inne warte uwagi słowa poety to na przykład:

Dla mnie natchnienie - to pokonane lenistwo. W tej definicji równie ważnym składnikiem jest lenistwo, co zwycięstwo nad lenistwem.

Poezja jest realizowaniem niemożliwości. Każdy prawdziwy wiersz jest szturmem nieba, zamachem na świat!

Źródła: RadioPogoda.pl, Wikiquote, Dzieje, Polskie Radio