Tłuszczaki: łagodne, bezbolesne nowotwory

Tłuszczaki (lipoma) są bardzo często występującymi nowotworami tkanek miękkich u osób dorosłych. Zwykle nie wymagają leczenia, ale w niektórych przypadkach konieczna jest operacja. Sprawdź, co warto o nich wiedzieć - jakie dają objawy i kiedy koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza.

Tłuszczaki to jedne z najczęściej rozpoznawanych nowotworów łagodnych u osób dorosłych. Szacuje się, że występują u około 2% populacji, w większości przypadków między 40. a 60. rokiem życia, nieznacznie częściej u mężczyzn.

Mają postać niebolesnych, miękkich guzów położonych w tkance podskórnej. Rosną bardzo powoli, czasem nawet latami, najczęściej nigdy nie przekraczając 5 centymetrów średnicy. Zwykle są dobrze odgraniczone i łatwo przesuwalne względem otaczających tkanek, jednak w miarę rozrastania mogą wnikać pomiędzy mięśnie i niekiedy przyrastać do okostnej.

Najczęściej lokalizują się w okolicy karku, na plecach i na brzuchu, znacznie rzadziej w mięśniach, narządach jamy brzusznej i klatki piersiowej, a nawet w układzie nerwowym. Mogą mieć postać pojedynczej zmiany lub mnogich guzków - tak się dzieje np. w chorobie Madelunga czy chorobie Dercuma (lipomatosis dolorosa), bardzo rzadkim schorzeniu, w którym, w przeciwieństwie do zwykłych tłuszczaków, ucisk guza powoduje ból.

Jakie są cechy charakterystyczne tłuszczaków?

• miękki, wyraźnie odgraniczony guz, przesuwalny względem skóry i podłoża,
• skóra nad guzem jest niezmieniona - nie obserwuje się zaczerwienienia, nadmiernego ocieplenia ani owrzodzeń,
• guzek jest niebolesny, może jedynie dawać dolegliwości z ucisku na otaczające struktury,
• charakterystyczna lokalizacja guza to najczęściej tkanka podskórna na karku, plecach lub brzuchu, rzadziej w narządach jamy brzusznej albo za gałką oczną,
• nie towarzyszą mu objawy ogólnoustrojowe, np. gorączka czy pogorszenie samopoczucia.

Dlaczego powstają?

Przyczyny powstawania tłuszczaków nie są znane. Czynnikami ryzyka są otyłość, brak aktywności fizycznej, wiek powyżej 40. roku życia i przypadki występowania tłuszczaków w rodzinie.

Jakie są rodzaje tłuszczaków?

Większość tłuszczaków jest zbudowana z tkanki tłuszczowej, która jest nie do odróżnienia od prawidłowej. Zazwyczaj mają postać miękkiej, żółtej masy. Rzadziej występują guzy, które zawierają w utkaniu dużą liczbę naczyń krwionośnych (nazywamy je angiolipoma), mięśnie gładkie (myolipoma), szpik kostny (myelolipoma) lub tkankę włóknistą (fibrolipoma).

Jak rozpoznać?

Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania fizykalnego. W przypadku wątpliwości diagnostycznych trzeba je uzupełnić o badania obrazowe. Najczęściej stosuje się rezonans magnetyczny i USG, a niekiedy również o biopsję guza. Badanie rezonansem jest najbardziej pomocne w odróżnianiu tłuszczaków od złośliwych tłuszczakomięsaków.

Jakie jest rokowanie?

Tłuszczaki bardzo rzadko ulegają zezłośliwieniu, jednak może do tego dojść po wielu latach rozrastania lub po kilkukrotnych niedoszczętnych resekcjach.

Jak leczyć?

W większości przypadków leczenie nie jest konieczne, gdyż na ogół tłuszczaki nie powodują dolegliwości i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Tego typu zmiany pozostawia się do obserwacji. Niekiedy jednak guzy potrafią osiągać znaczne rozmiary i dawać objawy związane z uciskiem na otaczające tkanki. Wówczas pacjentom proponuje się leczenie. Wskazaniem do terapii może być również życzenie pacjenta, np. ze względów estetycznych. W każdym przypadku leczenie polega na wycięciu guza. Zabieg może być przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym lub, gdy tłuszczak jest bardzo duży, w znieczuleniu ogólnym. Usunięcie chirurgiczne najczęściej zapewnia całkowite wyleczenie. Nawroty są rzadkie i odnotowuje się je w 1-2% przypadków.

[wp-faq-schema title="Co warto wiedzieć o tłuszczakach"]