Sherlock Holmes i inne dzieła w domenie publicznej w USA

Powieści sir Arthura Conana Doyle’a o detektywie Sherlocku Holmesie oraz inne dzieła od 1 stycznia są w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych. Dowiedz się, co to oznacza.

Wraz z nadejściem nowego roku w życie wchodzi wiele zmian mających wpływ na nasze życie, jak choćby wzrost kwoty minimalnej albo wysokość kwoty wolnej od zajęcia komorniczego. Jednak oprócz tego nadejście nowego roku oznacza również zmiany w wielu innych dziedzinach, jak choćby kultura. Od 1 stycznia bowiem wiele dzieł znajduje się już w domenie publicznej, ponieważ wygasają do nich prawa autorskie. Jednym z przykładów są słynne powieści o przygodach detektywa Sherlocka Holmesa, napisane przez sir Arthura Conana Doyle’a.

Co trafia do domeny publicznej w 2023 roku?

Od 1 stycznia wygasają prawa autorskie do wielu dzieł, w tym do książek, których autorem był sir Arthur Conan Doyle. Z reguły prawa autorskie chronią prawnie dzieła przed ich wykorzystywaniem i przetwarzaniem bez zgody przez 75 lat od daty ich powstania. W Stanach Zjednoczonych jednak obowiązuje ustawa z 1998 roku, wydłużająca ochronę tych praw (Copyright Term Extension Act), która przedłużyła tę ochronę o kolejne 20 lat. Oznacza to, że w tym kraju powieści o słynnym detektywie dopiero teraz znalazły się w domenie publicznej, ponieważ początek biegu okresu ochronnego liczy się w tym przypadku od 1927 roku. Oprócz zbioru opowiadań o Sherlocku Holmesie w USA od 1 stycznia do domeny publicznej trafia również wiele innych dzieł z 1927 roku, jak choćby inne książki: „Do latarni morskiej” Virgini Woolf, zbiór opowiadań „Mężczyźni bez kobiet” Ernesta Hemingwaya, „Moskity ” Williama Faulknera czy też opowieść o innym słynnym detektywie – Herkulesie Poirot – czyli „Wielka czwórka” Agathy Christie. Oprócz wymienionych książek od teraz w Stanach Zjednoczonych wygasają prawa autorskie do wielu innych dóbr kultury, jak choćby:

• „Metropolis” – przełomowy film niemy Fritza Langa;
• „Śpiewak Jazzowy” – pierwszy film dźwiękowy;
• Kompozycja muzyczna z brodwayowskiego musicalu „Zabawna buzia”;
• Jazzowe standardy Louisa Armstronga i Duke’a Ellingtona.

Co oznacza domena publiczna

Kiedy już dane dzieło trafia do domeny publicznej, może być zgodnie z prawem powielane, wykorzystywane, używane ponownie i cytowane w części lub w całości, bez pozwolenia i ponoszenia opłat. Ochrona z reguły wynosi 75 lat od daty powstania dzieła, jednak w USA ustawą wydłużono okres ochronny o kolejne 20 lat.

Zobacz też:

3 książki idealne na zimowe wieczory