Rak skóry: jak się przed nim chronić?

Jak się chronić przed rakiem skóry? Jakie są czynniki ryzyka? Co można zrobić, żeby zminimalizować ryzyko wystąpienia tych nowotworów? Wyjaśniamy.

Dni są coraz cieplejsze, pogoda coraz ładniejsza i coraz częściej chcemy korzystać ze słońca, podróżować i spędzać jak najwięcej czasu na świeżym powietrzu.

Jednak zbyt długie przebywanie na słońcu dla niektórych osób, jeśli nie będą się chronić przed działaniem słońca, może skończyć się tragicznie. Jak informuje Krajowy Rejestr Nowotworów, w Polsce liczba zachorowań na raka skóry wzrasta po 20. roku życia, a ten rodzaj nowotworów odpowiada za więcej niż 75% wszystkich rozpoznań nowotworów złośliwych. Ryzyko zachorowania na jedną z postaci raka skóry dla przeciętnej Polki i Polaka w ciągu życia wynosi ponad 20%. Dlatego tak ważna jest w przypadku tego rodzaju choroby prewencja.

Czym jest rak skóry?

Tego rodzaju nowotwory zaczynają rosnąć na skórze. Nasz naskórek składa się z 5 warstw, ale rak najczęściej rozwija się w dwóch najgłębszych warstwach: podstawnej i kolczystej.

• Jeśli rak rozwija się w warstwie podstawnej, to jest to rak podstawnokomórkowy – stanowi aż ponad 75-80% wszystkich rozpoznań nowotworów skóry;
• Gdy rak rozwija się w warstwie kolczystej, to mamy do czynienia z rakiem płaskonabłonkowym (albo kolczystokomórkowym).

Czynniki ryzyka i osoby najbardziej narażone

• wystawienie na działanie promieni słonecznych – to dominujący czynnik ryzyka wystąpienia raka podstawnokomórkowego i płaskonabłonkowego;
• wiek – im jesteśmy starsi, tym większe jest ryzyko wystąpienia raka skóry;
• korzystanie z solariów;
• jasna i wrażliwa na słońce skóra;
• rude lub blond włosy;
• błękitne lub zielone oczy;
• blizny po oparzeniach lub przewlekłych stanach zapalnych;
• duża liczba określonych typów pieprzyków;
• przypadki nowotworów w rodzinie.

Niebezpieczna opalenizna

Należy też w tym miejscu wspomnieć, że sztuczne opalanie się przy pomocy solariów, łóżek i lamp solarnych jest bardzo niebezpieczne – naraża użytkowników takich urządzeń na bardzo wysoki poziom promieni UV. Z czasem zbyt duże wystawienie na działanie tych promieni może prowadzić do nowotworów skóry i oczu. Najlepiej w ogóle nie korzystać z tego rodzaju przybytków.

To, że jesteśmy opaleni, wcale nie jest wskaźnikiem dobrego stanu zdrowia. Gdy promienie UV docierają do wewnętrznych warstw skóry, wytwarza ona więcej melaniny. Jest to pigment, który nadaje skórze kolor. Wszelka zmiana koloru skóry po wystawieniu na promienie UV (nieważne czy jest to spowodowane opalaniem czy np. oparzeniem) jest oznaką uszkodzenia – nie zdrowia.

Może Cię zainteresować:

Czy pomidory chronią przed nowotworami?

Jak się chronić przed rakiem skóry?

Najważniejsza jest ochrona przez promieniami UV – niezależnie czy pochodzą one od słońca, czy z solarium. Ochrona przed promieniami UV jest ważna przez cały rok – nie tylko latem. Tego rodzaju promienie oddziałują na nas również w pochmurne i chłodniejsze dni i odbijają się od wszelkich powierzchni, takich jak woda, beton, piasek i śnieg.

Jak się chronić przed promieniami UV:

• nie korzystaj z solariów;
• pozostawaj w cieniu;
• noś ubrania zakrywające ramiona i nogi. Najlepszą ochronę dają ubrania uszyte z ciasno szytej tkaniny; mokry t-shirt słabiej chroni przez promieniami UV niż suchy; ciemne kolory ubrania chronią lepiej niż jasne;
• noś kapelusz z szerokim rondem, który osłoni twoją twarz, uszy i kark. Najlepsze są kapelusze z brezentu. Unikaj słomkowych kapeluszy – przez ich dziury przedziera się promieniowanie UV. Kapelusze ciemniejszego koloru lepiej chronią przed promieniowaniem niż te jasne. Jeśli nosisz czapkę bejsbolową, zadbaj o to, żeby uszy i kark też były zakryte, a co najmniej wysmarowane kremem;
• noś okulary przeciwsłoneczne – najlepsze są takie, które blokują jednocześnie promienie UVA i UVB. Zalecane są okulary zachodzące też na boki, dzięki czemu chronią oczy przed promieniowaniem, które mogłoby się dostać z boku;
• unikaj słońca między godziną 10:00 a 15:00 – wtedy promieniowanie UV jest najsilniejsze;
• używaj kremów przeciwsłonecznych.

Jakich kremów używać i jak je stosować?

Stopień ochrony danego kremu przed promieniowaniem UV określa się współczynnikiem SPF (sun protection factor). Im jest on wyższy – tym zapewnia lepsza ochronę.

Krem trzeba nanosić grubą warstwą na wystawiona na działanie słońca skórę. Tego typu ochrona najlepiej działa w połączeniu z innymi sposobami ochrony przez promieniami słonecznymi, jak na przykład przebywanie w cieniu. To, że posmarowaliśmy się kremem, nie oznacza, że możemy godzinami bez przerwy przebywać na słońcu – dobrze jest robić sobie przerwy i wracać do cienia.

Krem do opalania co jakiś czas trzeba nakładać ponownie. Pamiętajmy, że trzeba tę czynność powtórzyć po około 2 godzinach przebywania na słońcu, po pływaniu, spoceniu się lub wytarciu – w takich przypadkach trzeba nałożyć krem od nowa.

Uwaga na datę ważności kremu

Sprawdzajmy, czy używany przez nas krem przeciwsłoneczny skutecznie nas ochroni. Kremy bez daty ważności na opakowaniu stojąc na sklepowej półce zazwyczaj zachowują swoje właściwości nie dłużej niż 3 lata. Tracą te właściwości szybciej, jeśli stojąc na półce były wystawiane na wyższe temperatury (na przykład stojąc w gorącym lub nasłonecznionym miejscu w sklepie).

[wp-faq-schema title="Jak się chronić przed nowotworami skóry"]