advert 0:
advert:
device 1:all
device 2:all
advert final:

To najstarsza polska gazeta. Przetrwała tylko kilka miesięcy

2 min. czytania
03.01.2026 17:24
Zareaguj Reakcja

"Merkuriusz Polski Ordynaryjny" to tytuł najstarszej polskiej gazety. Pierwszy numer periodyku ukazał się w Krakowie 3 stycznia 1661 roku. Jego wydanie zainicjował marszałek nadworny koronny Łukasz Opaliński. Natomiast ówczesna cena tytułu może dzisiaj budzić śmiech.

3 stycznia powstał "Merkuriusz Polski"
fot. Wikimedia Commons / Jan Aleksander Gorczyn / Łukasz Opaliński / Hieronim Pinocci / Domena publiczna / M. Sommer / CC0
  • "Merkuriusz Polski Ordynaryjny" to pierwsza polska gazeta.
  • Pierwszy numer periodyku ukazał się w Krakowie 3 stycznia 1661 roku.
  • Jego wydanie zainicjował marszałek nadworny koronny Łukasz Opaliński.

"Merkuriusz Polski" wziął swoją nazwę od imienia rzymskiego boga Merkurego, patrona kupców i kurierów trudniących się przewozem listów. Wyboru dokonano według XVII-wiecznej tradycji nazywania druków publikujących bieżące wieści "Merkuriuszami". W drugim numerze periodyku rozszerzono ją do ostatecznej formy, dodając słowo "Ordynaryjny".

Rozwiąż quiz historyczny. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Kartkówka z historii. Pamiętasz te daty? Mniej niż 14/20 to dla Polaka wstyd!

1/20 Kto był pierwszym królem Polski?

"Merkuriusz Polski Ordynaryjny" nazwany na cześć rzymskiego boga

W związku ze wspomnianą tradycją "Merkuriusz Polski Ordynaryjny" nie był jedynym periodykiem nazwanym na cześć rzymskiego boga. W Europie istniało już bowiem kilka gazet o podobnym tytule. Był nim chociażby brytyjski "Mercurius - Britannicus communicating the affaires of great Britaine: For the better information of the People".

Redakcja poleca

Regularne wydania "Merkuriusza Polskiego Ordynaryjnego" ukazywały się 1 lub 2 razy w tygodniu. Drukowano wówczas od 100 do 300 egzemplarzy zawierających średnio 8-12 stron. Dziś cena gazety może budzić śmiech, ponieważ wynosiła "zaledwie" 10 groszy. Jednakże warto pamiętać, że dawne nominały miały zdecydowanie inną wartość niż obecnie.

Redakcja poleca

Pierwsza polska gazeta przetrwała jedynie kilka miesięcy

W międzyczasie wydano kilka edycji specjalnych, które nosiły nieco inny tytuł, a mianowicie "Merkuriusz Polski Extraordynaryjny". Te zawierały zwykle dodatkowe materiały w postaci listów lub druków urzędowych.

Początkowo "Merkuriusz" wydawany był w Krakowie, lecz od 28 numeru redakcję przeniesiono do Warszawy. Głównymi autorami był włoski kupiec i sekretarz królewski włoskiego pochodzenia Hieronim Pinocci oraz polski drukarz i wydawca Jan Aleksander Gorczyn. 

Pogodne lata [PODCAST]
Biała apokalipsa. Pogodne lata #17
play play
replay
forward
volume volume
0:00

Gazeta istniała zaledwie kilka miesięcy, ostatni numer pojawił się bowiem w lipcu tego samego roku. Co ciekawe, tytuł wznowiono w latach 1933–1939 w formie tygodnika politycznego, za co odpowiedzialny był pisarz i dziennikarz Władysław Zambrzycki.

Źródło: Wilanow-palac.pl.