Stworzył arcydzieło polskiej literatury. Wywołał skandal i musiał się tłumaczyć

• Stefan Żeromski to jeden z najważniejszych polskich pisarzy.
• Jego powieść "Przedwiośnie" trafiła do kanonu lektur szkolnych.
• Kiedy wspomniana książka się ukazała, wybuchł głośny skandal. 

Stefan Żeromski urodził się jeszcze w XIX wieku, bo w 1864 roku. Na długiej liście powieści, które wydał na przestrzeni dekad, znalazły się m.in. "Dzieje grzechu", "Siłaczka", "Syzyfowe prace" czy właśnie – "Przedwiośnie". Zwłaszcza ta ostatnia jest świetnie znana wszystkim uczniom jako lektura omawiana na lekcjach języka polskiego. 

Rozwiąż quiz literacki. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego wywołało skandal

"Przedwiośnie" to historia Cezarego Baryki, potomka rodziny szlacheckiej, wychowywanego w – wówczas należącym do Imperium Rosyjskiego – Baku w Azerbejdżanie. Dorastając, młody mężczyzna jest świadkiem rewolucji październikowej, koszmaru I wojny światowej, walczy również w wojnie polsko-bolszewickiej. 

Redakcja poleca

W PRL kochał ją cały kraj. To był "gwóźdź do trumny"

Teraz już nie Kowalski. Oto nowe najpopularniejsze nazwisko w Polsce

Stefan Żeromski poświęcił wiele miejsca w "Przedwiośniu" nie tylko wydarzeniom historycznym początku XX wieku, lecz także – burzliwemu życiu uczuciowego głównego bohatera. Dość wspomnieć, że na kartach powieści młody Baryka łamie serca aż trzech kobiet, z czego jedna z jego powodu traci życie. 

Niestety, powieść Stefana Żeromskiego nie spotkała się z aprobatą ówczesnych czytelników. Wiele osób nie zrozumiało przesłania "Przedwiośnia", którego autor powołał do życia bohaterów reprezentujących różne poglądy polityczne.

Jedni marzyli o rewolucji komunistycznej w Polsce, inni uważali, że ojczyzna pisarza potrzebuje poważnych reform. Ta ostatnia postawa była zresztą najbliższa samemu Żeromskiemu. 

Na Stefana Żeromskiego posypały się gromy ówczesnych publicystów. Pisarzowi zarzucano, że zachęca czytelników do wywołania rewolucji komunistycznej oraz usprawiedliwia zbrodnie, jakich dopuścili się ludzie reprezentujących poglądy Lenina czy Marksa. 

Pogodne lata [PODCAST]

Pierwsza amantka polskiego kina. Pogodne lata #12

0:00

W końcu Stefan Żeromski miał serdecznie dość ciągłych oskarżeń. Pisarz postanowił wydać specjalny artykuł, w którym krok po kroku wyjaśnił, co naprawdę sądzi o komunizmie oraz jakie przesłanie zawarł w "Przedwiośniu". Nie krył przy tym rozgoryczenia, że jego dzieło spotkało się z takim niezrozumieniem. 

[...] We wszystkich swych pismach, a w "Przedwiośniu" najdobitniej potępiałem rzezie i kaźnie bolszewickie. Nikogo nie wzywałem na drogę komunizmu, lecz za pomocą tego utworu literackiego usiłowałem, o ile to jest możliwe, zabiec drogę komunizmowi, ostrzec, przerazić, odstraszyć. Chciałem, jak to zaznaczył jeden z czujnych krytyków polskich, a człowiek serca – "uderzyć w sumienie polskie" – wezwać do stworzenia wielkich, wzniosłych, najczyściej polskich, z ducha naszego wyrastających idei, dookoła których skupiłaby się zwartym obozem młodzież, dziś pchająca się do więzień, ażeby w nich gnić i cierpieć za obcy komunizm. Nie rozumiano mej przypowieści – czytamy w artykule "W odpowiedzi Arcybaszewowi i innym" Stefana Żeromskiego. 

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!