Ten film był w PRL zakazany. Przez cenzurę reżyser uciekł z Polski

• Cenzura w PRL była bezlitosna dla tego filmu.
• Reżyser Andrzej Żuławski musiał opuścić Polskę.
• Taki był powód zakazania emisji jego produkcji.

W 1972 roku Andrzej Żuławski zakończył prace nad filmem "Diabeł". W prasie zapowiadano go jako klasyczny horror. Reżyser udzielał wywiadów, a na łamach "Kina" pojawiały się reportaże z planu. Wszystko zdawało się iść w oczekiwanym kierunku. Premiera miała wkrótce nastąpić, lecz wtedy do akcji wkroczyła cenzura. Władze PRL obawiały się produkcji i to bynajmniej nie z powodu jej przynależności gatunkowej.

Rozwiąż quiz o filmach. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

"Diabeł" - obsada, o czym jest film?

Akcja filmu rozgrywa się w 1793 roku, gdy wojska pruskie wkroczyły do Wielkopolski. Nieznajomy mężczyzna wyprowadza z więziennego klasztoru młodego szlachcica Jakuba oraz zakonnicę. Ci udają się w rodzinne strony. Spotkanie z rodziną, przyjaciółmi, bliskimi nie wygląda jednak tak, jak wyobrażał to sobie szlachcic. Wywołuje to w nim silne emocje, których kulminacją jest opętanie. Wspomniany nieznajomy, czyli tytułowy Diabeł, wręcza mu brzytwę. Ten z kolei decyduje rozliczyć z bliskimi, których pożera moralna zgnilizna, zdrada i rozpusta.

W rolę nieznajomego wcielił się Wojciech Pszoniak, a Jakuba zagrał Leszek Teleszyński. W obsadzie "Diabła" znaleźli się także Małgorzata Braunek, Monika Niemczyk, Anna Parzonka, Michał Grudziński, Maciej Englert, Wiktor Sadecki i Iga Mayr. Za muzykę odpowiedzialny był natomiast Andrzej Korzyński, znany też pod pseudonimem Andrzej Spol.

Redakcja poleca

Ten film długo przeleżał na półce. Przez cenzurę nikt nie mógł go oglądać

Polacy długo czekali na ten film. Cenzura PRL nagle zakazała emisji

Cenzura PRL zakazała tego filmu. Kościół i władza były zgodne

Dlaczego cenzura PRL zakazała filmu "Diabeł"?

Choć prace nad filmem zakończyły się w 1972 roku, na premierę trzeba było poczekać kilkanaście kolejnych lat. Cenzura PRL zakazała emisji "Diabła" w kinach. Oficjalnym powodem miała być obecność odważnych scen erotycznych oraz sporej dawki okrucieństwa. Andrzej Żuławski był jednak zupełnie innego zdania. Według niego powodem miała być zawarta w dziele alegoria marca 1968, a tytułowym Diabłem miał być w rzeczywistości Mieczysław Moczar.

Po wszystkim Andrzej Żuławski musiał opuścić Polskę. Reżyser wyemigrował do Francji. "Diabeł" natomiast pozostawał zakazany przez wiele lat. Nawet po wydarzeniach z sierpnia 1980 roku, gdy odblokowano ocenzurowane filmy, produkcja musiała czekać na premierę jeszcze niemal dekadę. Dopiero w 1988 roku Polacy mogli oficjalnie ją obejrzeć.

Pogodne lata [PODCAST]

Biała apokalipsa. Pogodne lata #17

0:00

Po zmianie ustrojowej "Diabeł" doczekał się licznych recenzji, opinii krytyków czy interpretacji. Filmoznawca Marcin Maron pisał na łamach "Kwartalnika Filmowego", że dzieło Żuławskiego dokonuje rewizji "stereotypu republikańskiej Polski jako kolebki demokracji, wolności i heroizmu". Z kolei zdaniem Manueli Gretkowskiej produkcja "opowiada o upadku Polski w XVIII wieku, o polskich protestach studenckich w roku 1968". Według niej nie był to wyłącznie film historyczno-polityczny, ale pokazywał też "metafizyczne tło zdrady, kłamstwa, upadku".

Źródło: RadioPogoda.pl, M. Lis, A. Grabicz "Światowa encyklopedia filmu religijnego", "Kwartalnik Filmowy", S. Jagielski "Polska: nie tylko Kino Moralnego Niepokoju"