Czy Polacy musieli nauczyć się odpoczywać? "To była obawa przed innym światem"

• Błażej Ciarkowski jest autorem książki "Remontownia ciał i dusz. Domy wczasowe i sanatoria w PRL-u".
• W Radiu Pogoda opowiedział o kulisach powstania reportażu, architekturze i obiektach z czasów PRL.
• Nowy odcinek programu "Aleja Sław Radia Pogoda" można posłuchać na stronie RadioPogoda.pl.

Aleja Sław Radia Pogoda

Błażej Ciarkowski w Alei Sław - o sanatoriach, domach wczasowych i fenomenie wypoczynku w PRL-u

0:00

Błażej Ciarkowski, autor książki "Remontownia ciał i dusz. Domy wczasowe i sanatoria w PRL-u", w rozmowie z Tamarą Pawlik-Lipską przybliża świat sanatoriów i domów wczasowych z czasów PRL. W Radiu Pogoda opowiedział o ich architekturze, atmosferze, a także społecznej roli, jaką odgrywały w życiu milionów Polaków.

Błażej Ciarkowski w Radiu Pogoda: "Zróżnicowanie było spore"

Błażej Ciarkowski wspominał, że zakłady pracy zaczęły inwestować w wypoczynek dopiero w połowie lat 60. XX w. Od tego momentu w różnych zakątkach kraju powstawały nowe ośrodki wczasowe, które zmieniały oblicze polskiej turystyki. Szybko jednak dało się zauważyć narastającą dysproporcję. "Bogate zakłady, głównie śląskie – zakłady, kopalnie, huty i nie tylko – miały obiekty na wyższym poziomie" – dodawał w Radiu Pogoda.

Biedniejsze przedsiębiorstwa albo starały się zawiązać jakąś kooperatywę, albo miały kilka, kilkanaście domków typu Brda bądź innych takich drewnianych pawilonów gdzieś w lesie nad jeziorkiem. I tyle. To zróżnicowanie było spore – powiedział Błażej Ciarkowski.

Wygląda na to, że od końca lat 60. wypoczynku nie trzeba było szczególnie promować: "Wszyscy wiedzieli, że jest to dość istotne i warto na te wczasy się zapisać, samemu bądź z rodziną, ale w pierwszych latach powojennych faktycznie robotników, szczególnie tych niższego szczebla, skłonić było trudno".

Zdaniem Błażeja Ciarkowskiego w tamtym okresie ludzie nie wiedzieli, "z czym to się je". "Przed wojną wyjazd do sanatorium itp. był zarezerwowany dla stosunkowo wąskiej grupy z większym kapitałem kulturowym [...] To była obawa przed innym światem. Skąd mieli znać cokolwiek więcej niż ich najbliższe otoczenie?".

Skąd wziął się pomysł na napisanie książki "Remontownia ciał i dusz"?

Błażej Ciarkowski zdradził, że książka "Remontownia ciał i dusz" miała początkowo opowiadać przede wszystkim o architekturze. "Lubię spojrzeć na to, co się w tych murach, w tych obiektach działo" – zaznaczył na antenie. Przeglądając materiały archiwalne, odnalazł relacje opiekunów kulturalno-oświatowych i instruktorów politycznych.

Po lekturze dwóch, trzech takich materiałów stwierdziłem, że nie może to być historia o budynkach, ponieważ to, co się działo w środku jest nieporównywalnie bardziej zajmujące. Nieporównywalnie więcej mówi nam o historii, świecie i ludziach – dodał w Radiu Pogoda.

Błażejowi Ciarkowskiemu udało się dotrzeć do materiałów zbieranych przez pracowników Polskiej Akademii Nauk w latach 60. XX w.: "Okazało się, byłem ich pierwszym czytelnikiem. Musiałem nawet rozcinać strony [...]. Jak widać wypoczynek nikogo nie interesował przez ponad pół wieku".

Najnowszego odcinka "Alei Sław Radia Pogoda" z Błażejem Ciarkowskim można posłuchać na stronie RadioPogoda.pl.

Źródła: RadioPogoda.pl