advert 0:
advert:
device 1:all
device 2:all
advert final:

To on wyreżyserował "Krzyżaków". Aleksander Ford zginął śmiercią tragiczną

3 min. czytania
01.05.2025 07:29
Zareaguj Reakcja

"Krzyżacy" to jedna z największych produkcji w historii polskiej kinematografii. Za reżyserię filmu będącego adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza odpowiadał Aleksander Ford. Choć doczekał się z tym obrazem wielkiego sukcesu, to jednak późniejsze lata nie były dla niego dobre. Ostatecznie reżyser odebrał sobie życie. Co było tego przyczyną?

To on wyreżyserował "Krzyżaków". Aleksander Ford skończył tragicznie
fot. kadr z filmu / Benedykt Dorys - Biblioteka Narodowa / Domena publiczna / Wikimedia Commons
  • Aleksander Ford w swojej karierze stworzył kilka głośnych filmów.
  • Jednak największym sukcesem kasowym byli "Krzyżacy".
  • Życie uznanego reżysera, pomimo wcześniejszych triumfów, miało jednak bardzo tragiczny finał.

Aleksander Ford zaczynał karierę u schyłku lat 20. Przez dekady wyreżyserował m.in. obrazy "Ulica graniczna", "Piątka z ulicy Barskiej", "Pierwszy dzień wolności", "Ósmy dzień tygodnia" czy "Młodość Chopina". Otrzymał za nie wiele laurów, w tym Nagrodę Specjalną na festiwalu w Cannes czy Złoty Medal na festiwalu w Wenecji. Jego najgłośniejszym dziełem filmowym pozostają jednak "Krzyżacy"

Rozwiąż quiz o "Krzyżakach" i "Chłopach". Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Kartkówka z lektur. "Krzyżacy" czy "Chłopi"?

Kadr z filmu
1/20 Z jakiego filmu na podstawie powieści pochodzi ten kadr?

"Krzyżacy" to pierwsza polska megaprodukcja

"Krzyżacy" mieli premierę w 1960 r. Aleksander Ford poza reżyserią podjął się wespół z Jerzym Stefanem Stawińskim zadania stworzenia scenariusza w oparciu o wydarzenia z powieści Henryka Sienkiewicza. W główne role: Zbyszka z Bogdańca, Danusi, Juranda ze Spychowa i Maćka z Bogdańca wcieli się odpowiednio: Mieczysław Kalenik, Grażyna Staniszewska, Andrzej Szalawski i Aleksander Fogiel.

Film powstał z pomocą polskich władz. To pozwoliło na stworzenie prawdziwej megaprodukcji i ogromny rozmach realizacyjny – szczególnie przy kręceniu tak kluczowych i efektownych scen jak bitwa pod Grunwaldem, gdzie na planie pojawił się aż tysiąc statystów. Według części krytyków zaangażowanie komunistycznych władz oznaczało też jednak propagandowy i mocno nacjonalistyczny wydźwięk produkcji.

Redakcja poleca

To jednak nie przeszkodziło "Krzyżakom" Aleksandra Forda stać się kasowym sukcesem. Obraz przyciągnął do kin więcej ludzi niż którykolwiek inny polski film wcześniej i później. Doceniła go także branża. Otrzymał bowiem Złotą Kaczkę, a także Złoty Medal za najlepszy film na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Aleksander Ford skończył tragicznie

"Krzyżacy" sprawili, że na Aleksandra Forda spłynął splendor. Jednak złota passa nie trwała długo. Dotrwała tylko do 1964 r. i filmu "Pierwszy dzień wolności". Potem reżyser znalazł się na równi pochyłej. W 1969 r. opuścił Polskę ze względu na antysemicką nagonkę. 

Na emigracji czuł jednak duże wyobcowanie. Nie mógł się dostosować. Nie stronił też od alkoholu i bywał agresywny w stosunku do żony, aktorki Eleanor Griswold. Ta w końcu zostawiła go samego w Kopenhadze i wyjechała z dziećmi do swoich rodzinnych Stanów Zjednoczonych.

Redakcja poleca

Aleksander Ford chciał się z nimi kontaktować, ale żona w końcu postanowiła się z nim rozwieść. Kiedy dowiedział się o pozwie, poleciał do USA i zakwaterował się w hotelu w Naples na Florydzie, w pobliżu miejsca zamieszkania Griswold. Tam jednak 4 kwietnia 1980 r. popełnił samobójstwo. Wcześniej polski reżyser pożegnał się na nagraniu z rodziną, a taśmę pozostawił w pokoju hotelowym, w którym się powiesił.

Gdzie szukać pomocy 

116 123 

Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, czynny przez 7 dni w tygodniu w godz. 14.00–22.00 

116 111 

Bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu 

800 108 108 

Bezpłatny telefon wsparcia, czynny od poniedziałku do niedzieli (z wyjątkiem dni świątecznych) w godz. 14.00–20.00 

121 212 

Bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Rzecznika Praw Dziecka, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu 

22 635 09 54 

Telefon zaufania dla osób starszych, czynny w poniedziałek, środę, czwartek w godz. 17.00–20.00 

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!