123 lata później książka z 1903 roku wciąż jest jedną z najważniejszych

• Powieść Wacława Berenta demaskuje dwuznaczną postawę artystów epoki Młodej Polski.
• "Próchno" rozkłada na czynniki pierwsze społeczeństwo przełomu XIX i XX wieku.
• To dzieło z 1903 roku jest uznane przez Brzozowskiego za "wotum nieufności".

Powieść "Próchno" Wacława Berenta ukazywała się początkowo w odcinkach w 1901 roku w "Chimerze". Zaledwie 2 lata później zadebiutowała w formie książkowej. Warto nadmienić, że to modernistyczna, dekadencka pozycja, która uchodzi za jedno z najważniejszych i najbardziej nowatorskich dzieł okresu Młodej Polski. O czym opowiada i dlaczego Stanisław Brzozowski nazwał ją "wotum nieufności" wobec nowoczesnej kultury? W poniższym artykule prezentujemy szczegółowe informacje.

Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Ukryte przesłanie "Próchna". Co chciał powiedzieć Berent?

Książka z 1903 roku rozgrywa się w ciągu kilku dni w wielonarodowym środowisku artystycznej cyganerii przełomu XIX i XX wieku w anonimowym mieście. Przybliża historie osób z różnych kręgów, między innymi aktora, dziennikarza, muzyka, dramaturga, śpiewaczki operowej, a nawet gwiazdy kabaretu. Bohaterowie, owładnięci nietzscheańską teorią nadczłowieka, buntują się przeciwko mieszczańskiemu światu, a codzienność spędzają na jałowych rozmowach o wielkiej sztuce.

Albowiem popełniłeś nierozwagę, podobnie jak i my wszyscy, wybrawszy profesję artysty. Trzeba było zostać fabrykantem, kupcem, wszechstronnym lekarzem lub estetycznie usposobionym prawnikiem. Ci ludzie mają równowagę w życiu! Żółw jest w porównaniu z nimi stworzeniem eterycznie chwiejnym – napisał Wacław Berent w "Próchnie".

Głównym tematem książki są kryzys wartości, poczucie bezsensu istnienia oraz niemoc twórcza artystów. Tytułowe "próchno" ma odzwierciedlać rozkład społeczeństwa, duchowe wyobcowanie i gnicie młodopolskiej inteligencji.

Redakcja poleca

Książka z 1930 roku była jej ostatnią. Na lata zakazana przez cenzurę PRL

Ta książka była wybitna, ale film to dopiero arcydzieło. Kiedy Scorsese go zobaczył, nie krył zdziwienia

Jak książka z 1903 roku rozkłada na czynniki pierwsze młodopolską cyganerię?

Zdaniem Stanisława Brzozowskiego "Próchno" stanowi "wotum nieufności wyrażone wobec nowoczesnej kultury. Demaskuje ponadto dwuznaczną postawę artysty, który odczuwając nienawiść wobec filistra, jednocześnie – powodowany zarówno próżnością, jak i neurotycznym lękiem przed odrzuceniem – zabiega o względy".

Uznaje ze strony publiczności, aplauz widowni, sława i podziw to także swego rodzaju narkotyk, a niekiedy wręcz trucizna – dodał cytowany przez serwis Culture.pl.

Co ciekawe, "Próchno" nie składa się z klasycznych rozdziałów, a luźnych, dramatycznych scen toczących się w mieszkaniach, kawiarniach i teatrach. Wacław Berent w swoim dziele nawiązał także do literackich klasyków, od "Lalki" Bolesława Prusa, aż do "Dziadów" Adama Mickiewicza.

Źródła: RadioPogoda.pl, Culture.pl, Wolnelektury.pl