Zaparcia – przyczyny, leczenie, zapobieganie

Needpix.com

Zaparcia należą do najczęstszych problemów zdrowotnych w krajach wysokorozwiniętych. Norma liczby wypróżnień jest dość szeroka i obejmuje od kilku wypróżnień na dobę do dwóch na tydzień. Sprawdź, jakie są przyczyny zaparć i jak można im zapobiegać.

Za zaparcia zwykle uważa się oddawanie stolca rzadziej niż dwa razy w tygodniu. Poza zmianą rytmu wypróżnień zaparciom towarzyszy także zmiana kształtu stolca, trudności i wysiłek podczas oddawania stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia.

Jakie mogą być przyczyny zaparcia?

Ponad 90% chorych cierpi na zaparcia idiopatyczne, czyli takie, których podłożem nie jest choroba organiczna (tzn. choroba, której podłożem są zmiany anatomiczne w narządach i tkankach). Do tej grupy należy zespół jelita drażliwego (postać z zaparciem) oraz zaparcia czynnościowe.

Do najczęstszych przyczyn zaparć idiopatycznych należą:

  • za mała ilość przyjmowanych płynów – osoby dorosłe, o siedzącym trybie życia powinny wypijać co najmniej 2-2,5 l płynów dziennie,
  • spożywanie wysoko przetworzonej żywności o małej zawartości błonnika,
  • brak ruchu, siedzący tryb życia, długie przebywanie w pozycji leżącej,
  • długotrwała dieta niskokaloryczna, która może wywoływać wydłużony czas pasażu treści jelitowej przez jelito grube,
  • częste wstrzymywanie defekacji,
  • nadużywanie środków przeczyszczających.

Przyczynami zaparć mogą być także choroby organiczne:

  • choroby jelita grubego i odbytu – uchyłkowatość, rak i inne nowotwory, zwężenia w przebiegu zapalenia, przepukliny, szczeliny odbytu, choroba hemoroidalna,
  • schorzenia układu nerwowego, np. neuropatia cukrzycowa, choroby naczyniowe mózgu, choroba Parkinsona,
  • choroby endokrynologiczne i metaboliczne, np. niedoczynność tarczycy, niedoczynność przysadki, nadczynność przytarczyc, cukrzyca, mocznica
  • schorzenia tkanki łącznej, np. twardzina
  • choroby psychiczne, np. depresja, nerwica, anoreksja
  • nowotwory jamy brzusznej i miednicy,
  • silny stres,
  • ciąża,
  • przyjmowanie niektórych leków, np. przeciwbólowych (szczególnie opioidowych), rozkurczowych, moczopędnych, przeciwdepresyjnych, przeciwdrgawkowych, przeciw chorobie Parkinsona, niektórych leków przeciwnadciśnieniowych (np. beta-blokerów), doustnych środków antykoncepcyjnych, a także preparatów żelaza, wapnia, glinu,
  • znieczulenia i operacje.

Kiedy koniecznie do lekarza

W każdym przypadku długotrwałych zaparć warto zgłosić się do lekarza, który na podstawie wywiadu i badań określi ich przyczynę.
Jednak koniecznie po poradę lekarską trzeba się zwrócić, jeśli zaparcia pojawią się nagle, a dodatkowo wystąpią objawy alarmujące, takie jak:

  • krew w stolcu, smoliste stolce,
  • niedokrwistość,
  • utrata masy ciała (utrata ponad 10% masy ciała w ciągu 3-6 miesięcy), osłabienie, gorączka,
  • brak apetytu,
  • bóle brzucha, zwłaszcza pojawiające się w nocy,
  • a szczególnie gdy występuje rodzinne obciążenie rakiem jelita grubego.

Leczenie zaparć

Przed rozpoczęciem leczenia uporczywych zaparć trzeba się zgłosić do lekarza rodzinnego, a w razie konieczności – do gastroenterologa, który na podstawie wywiadu określi przyczynę zaparć albo zleci dodatkowe badania.
Leczenie zaparcia jest uzależnione od przyczyny i może wymagać:

  • zmiany diety,
  • zwiększenia aktywności fizycznej,
  • modyfikacji stosowanego leczenia (po konsultacji z lekarzem prowadzącym zmiana leków nasilających zaparcia),
  • leczenia farmakologicznego,
  • pomocy psychologicznej, np. ćwiczenie sprawnej defekacji metodą bio-feedback,
  • w rzadkich wypadkach operacji.

Podstawą leczenia uporczywych zaparć u chorych, u których przyczynami zaparć nie są choroby organiczne, jest:

  • zwiększenie objętości wypijanych płynów (ponad 2,5-3 l na dobę),
  • zwiększenie zawartości pokarmów bogatoresztkowych w diecie,
  • ograniczenie przyjmowania środków przeczyszczających,
  • wprowadzenie codziennej aktywności fizycznej, jak gimnastyka, spacery, pływanie,
  • stosowanie środków zwiększających objętość stolca (otręby, metyloceluloza, psyllium).
W leczeniu zaparć bardzo istotne jest zwiększenie objętości wypijanych płynów. Fot. Michael Tavrionov z Pixabay

Pomocne w leczeniu zaparć może być wyrobienie nawyku oddawania stolca po posiłkach (kiedy perystaltyka przewodu pokarmowego jest szybsza) oraz zapewnienie odpowiednich warunków wypróżniania (spokój, brak pośpiechu), a także podejmowanie prób spokojnego wypróżniania bez nadmiernego parcia.

Przeczytaj też:

Zaparcia – co jeść, a czego unikać

Wygląd stolca – o czym może świadczyć

Krwawienie z odbytu – o czym może świadczyć

Hemoroidy – objawy, przyczyny, leczenie

Co warto wiedzieć o zaparciach

Jaka jest norma liczby wypróżnień?

Norma liczby wypróżnień jest dość szeroka i obejmuje od kilku wypróżnień na dobę do dwóch na tydzień.

Ile płynów powinno się wypijać dziennie?

Osoby prowadzące siedzący tryb życia powinny wypijać co najmniej 2-2,5 l płynów dziennie.

Czy osoba cierpiąca na zaparcia apowinna zwrócić się do lekarza?

W każdym przypadku długotrwałych zaparć warto zgłosić się do lekarza, by odnaleźć ich przyczynę. Koniecznie trzeba pójść do lekarza, gdy dodatkowo wystąpią objawy alarmujące.

Powiązane

5 domowych sposobów na cienie pod oczami

Jak zwiększyć poczucie własnej wartości? Wyprostować się

Syrop i sok z pokrzywy – jak zrobić? [PRZEPISY]