Nietolerancja pokarmowa i alergia pokarmowa – czym się różnią

Mleko krowie może być przyczyną zarówno nietolerancji pokarmowej, jak i alergii. Fot. Unsplash

Alergia pokarmowa i nietolerancja pokarmowa są często mylone, ponieważ objawy mogą być bardzo podobne. Jednak inny jest mechanizm ich powstawania i zupełnie inny jest sposób ich leczenia.

Zdarza się, że po spożyciu posiłku pojawią się bolesne wzdęcia brzucha, skurcze żołądka, mdłości, wymioty, biegunka czy wysypka. Jeśli są to uporczywe dolegliwości i utrzymują się dłużej niż dobę, należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Mogą to być objawy zatrucia pokarmowego, ale też alergii pokarmowej lub nietolerancji pokarmowej. Są do siebie podobne, ale postępowanie w każdym z tych przypadków jest zupełnie inne.

Alergia to odpowiedź immunologiczna

Alergia pokarmowa jest nadmierną reakcją obronną układu odpornościowego organizmu na pojawienie się w nim alergenu, czyli białka, które może pochodzić z żywności, pyłków, kurzu domowego, sierści zwierząt lub pleśni. Jest ono zawarte w nieszkodliwym składniku żywieniowym, na którą układ immunologiczny zareagował tak, jakby była toksyczna. Uznając ją za swojego wroga i chcąc ją szybko wyeliminować, używa do tego przeciwciał IgE (immunoglobuliny IgE), które w prawidłowo funkcjonującym organizmie służą do zwalczania pasożytów i bakterii. Osoba uczulona zazwyczaj nie odczuwa żadnych dolegliwości podczas pierwszego kontaktu z alergenem. Jednak przy kolejnych dochodzi do gwałtownej reakcji alergicznej. Organizm, rozpoznając wroga, reaguje zwiększeniem produkcji przeciwciał IgE, a następnie zaczyna wydzielać duże ilości histaminy i innych substancji, które uruchamiają reakcje obronne. Objawy alergii pokarmowej, mniej lub bardziej gwałtowne, mogą wystąpić natychmiast po spożyciu alergenu.

Nietolerancja pokarmowa to reakcja chemiczna

Nietolerancja pokarmowa nie angażuje układu odpornościowego i nie powoduje ciężkich reakcji alergicznych. Jest to reakcja chemiczna po spożyciu niektórych pokarmów, a nie odpowiedź immunologiczna. Nietolerancja pokarmowa związana jest z procesami metabolicznymi. Organizm po prostu nie toleruje jakiegoś pokarmu lub jego składnika, ponieważ brakuje mu substancji, które pomogłyby mu ten pokarm przetrawić lub przyswoić. Oznaki nietolerancji pokarmowej mogą pojawić się nawet po trzech dniach po spożyciu nietolerowanego pokarmu.

Jakie produkty najczęściej wywołują alergię pokarmową

Dzieci częściej są uczulone na produkty pochodzenia zwierzęcego, natomiast dorośli – roślinnego. Produkty najczęściej wywołujące alergię pokarmową to:

  • białko mleka krowiego
  • owoce morza
  • orzeszki ziemne
  • orzechy
  • jaja
  • soja
  • ryby
  • cytrusy

Trzeba jednak pamiętać, że zdarzają się także mniej typowe alergie na produkty uważane na ogół za bezpieczne, jak marchewka, jabłka czy ryż.

Jakie produkty najczęściej wiążą się z nietolerancją pokarmową?

Najpopularniejszą nietolerancją pokarmową jest nietolerancja laktozy. Laktoza jest to cukier, który znajduje się w mleku. Do jego trawienia konieczna jest laktaza, czyli enzym, dzięki któremu laktoza rozbijana jest na galaktozę i glukozę, które są przyswajalne dla organizmu. Na nietolerancję laktozy cierpią osoby, które mają niedobory laktazy. W Polsce cierpi na nią ponad 35 proc. dorosłych, na świecie problem ten dotyczy ok. 70 proc. dorosłych osób.

Produkty najczęściej wywołujące nietolerancję pokarmową to:

  • produkty mleczne, w tym mleko, sery i jogurty
  • czekolada
  • pszenica (gluten)
  • jajka, szczególnie białko jaja
  • wzmacniacze smaku, np. glutaminian sodu
  • dodatki do żywności
  • truskawki, cytrusy i pomidory
  • wino, szczególnie wino czerwone

Jakie można zdiagnozować, czy to nietolerancja pokarmowa, czy alergia?

Odróżnienie objawów alergii pokarmowej od nietolerancji pokarmowej może być trudne. Zwykle objawy wywołane alergią pokarmową rozwijają się bardzo szybko po spożyciu pokarmu, natomiast objawy spowodowane nietolerancją pokarmową mogą być natychmiastowe, ale mogą również wystąpić w ciągu 24 godzin. Reakcje nietolerancji pokarmowej są zwykle związane z ilością spożywanego pokarmu. Żeby uzyskać prawidłową diagnozę, trzeba skonsultować się z lekarzem. Lekarz może zlecić odpowiednie badania specjalistyczne pomocne w diagnostyce. Mogą to być:

  • testy skórne, podczas których naskórek poddawany jest kontaktowi z alergenem
  • testy śródskórne
  • wodorowy test oddechowy – podwyższone stężenie wodoru w wydychanym powietrzu wskazuje najczęściej na nietolerancję laktozy
  • testy prowokacyjne, czyli celowe podawanie leku, aby wywołać objawy chorobowe
  • badania stężenia przeciwciał IgE we krwi
  • badanie kału – obniżone pH świadczy o upośledzeniu funkcji trawienia i wchłaniania laktozy)
  • badania DNA i biopsja jelitowa przy podejrzeniu celiakii, choroby polegającej na nietolerancji glutenu

Przeczytaj też:

Co warto wiedzieć o nietolerancji pokarmowej i alergii pokarmowej?

Jaka jest różnica między nietolerancją pokarmową i alergią?

Alergia pokarmowa jest reakcją obronną układu odpornościowego na alergen, natomiast nietolerancja pokarmowa nie angażuje układu odpornościowego, ale związana jest z procesami metabolicznymi.

Jaki jest mechanizm alergii pokarmowej?

W alergii pokarmowej układ odpornościowy organizmu reaguje na alergen jak na wroga. By ją szybko wyeliminować, zwiększa produkcję przeciwciał IgE, a następnie zaczyna wydzielać duże ilości histaminy i substancji, które uruchamiają reakcje obronne. Objawy alergii pokarmowej mogą wystąpić natychmiast po spożyciu alergenu i mogą być bardzo gwałtowne.

Jaki jest mechanizm nietolerancji pokarmowej?

Nietolerancja pokarmowa jest związana z procesami metabolicznymi. Organizm nie toleruje jakiegoś pokarmu lub jego składnika, ponieważ brakuje mu substancji, które pomogłyby mu ten pokarm przetrawić lub przyswoić. Na przykład osoby cierpiące na nietolerancję laktozy mają niedobór laktazy niezbędnej do trawienia laktozy.

Powiązane

Przepisy z PRL-u: Jak zrobić domowe krówki?

Czy trzeba zapylać pomidory w tunelu? Wyjaśniamy

Haubice M777 – królowe pola bitwy pomagają Ukrainie