Ci "Krzyżacy" byli pierwsi. Polacy o tym nie pamiętają

• "Krzyżacy" to jedna z najważniejszych polskich powieści.
• Ponad 20 lat wcześniej powstała jeszcze jedna książka.
• Wielu Polaków nie ma pojęcia, że Sienkiewicz się nią inspirował.

Henryk Sienkiewicz bez dwóch zdań wywarł ogromny wpływ na polską kulturę. Był bowiem autorem liczyć powieści historycznych, które pisał "ku pokrzepieniu serc". Jedną z nich są oczywiście "Krzyżacy". Opowieść o dziejach konfliktu polsko-krzyżackiego publikowana była w latach 1897-1900 w “Tygodniku Ilustrowanym”. W całości wydano ją w 1900 przez wydawnictwo Gebethner i Wolff.

Rozwiąż quiz o "Krzyżakach". Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

W 1960 roku, w 550. rocznicę bitwy pod Grunwaldem, premierę miał film "Krzyżacy" w reżyserii Aleksandra Forda. Pierwsza polska superprodukcja spotkała się z uznaniem widzów, choć dużej grupie nie umknął jej nacjonalistyczny i propagandowy wydźwięk. Dziś wielu Polaków wyobraża sobie konflikt polsko-krzyżacki w sposób, jaki pokazano na ekranie, a także w powieści Sienkiewicza. Wszystko mogłoby jednak wyglądać inaczej, gdyby pewna inna książka odniosła tak duży sukces.

"Krzyżacy" to nie tylko Sienkiewicz i Ford. On był wcześniej

Zarówno "Krzyżacy" Sienkiewicza, jak i ekranizacja Forda, wpisały się w kanon rodzimej kultury. Spora część Polaków nie zdaje sobie jednak sprawy z tego, że była jeszcze jedna pozycja poświęcona konfliktowi polsko-krzyżackiemu. Mowa o powieści "Krzyżacy 1410. Obrazy z przeszłości" napisanej przez Józefa Ignacego Kraszewskiego w 1874 roku, czyli 23 lata przed Sienkiewiczem.

Redakcja poleca

Był gwiazdą filmu "Krzyżacy". To zmieniło jego życie

Przed laty wystąpił w "Krzyżakach". Niewielu wie, co robił wcześniej

Początkowo "Krzyżacy 1410" ukazywali się w odcinkach na łamach tygodnika "Kłosy". Następnie w 1982 roku powieść wydano w formie książki w dwóch tomach. Henryk Sienkiewicz znał ten utwór, a nawet recenzował go w "Gazecie Polskiej". Ostatecznie książka Kraszewskiego posłużyła mu za inspirację przy napisaniu własnej wersji konfliktu. Zaczerpnął niektóre wątki fabularne czy pomysły na tworzenie postaci.

"Krzyżacy 1410" sporo różnią się od powieści Sienkiewicza. Kraszewski ukazuje działania nie tylko strony polskiej, ale też krzyżackiej. Jego utwór cechuje się także większym realizmem w przedstawieniu wydarzeń. Narracja jest mniej emocjonalna, rzeczowa i bezstronna. Autor starał się jak najrzetelniej przedstawić pozytywy i negatywy obu stron konfliktu. Opisał również działania po bitwie pod Grunwaldem, uświadamiając czytelników o jej skutkach. Pokazał, jak łatwo i szybko roztrwoniono dorobek zwycięstwa Polaków.

Redakcja poleca

Była gwiazdą filmu "Krzyżacy". Dziś niewielu pamięta tę piękność

Kartkówka. "Krzyżacy" czy "Pan Tadeusz"? Polak musi trafić 18/20!

Kraszewski czerpał informacje o konflikcie głównie z "Roczników" Jana Długosza. Nie oznacza to jednak, że jego powieść to jedynie suche przekazy historyczne. "Krzyżacy 1410" zawierają bowiem, podobnie jak u Sienkiewicza, trzy wątki: awanturniczo-sensacyjny, rodowy oraz romansowy. Pierwszy z nich przedstawia historię Ofki Noskówny, głównej bohaterki. Drugi porusza kwestię pochodzenia Dienheima i Brochockiego. Trzeci natomiast opowiada o uczuciu Ofki i Dienheima.

Pogodne lata [PODCAST]

Klątwa Starszych Panów. Pogodne lata #04

0:00

Uznaje się, że Kraszewski staranniej od Sienkiewicza podszedł do nakreślenia osobowości bohaterów, a także lepiej zarysował ich motywacje. "Krzyżacy" gloryfikują zwycięstwo Polaków w bitwie pod Grunwaldem i sugerują polsko-niemiecki konflikt narodowościowy. Natomiast "Krzyżacy 1410" pokazują gorzki smak wygranej oraz brak politycznej sprawności zwycięzców w kwestii tego, co dalej. To nie wpisało się w potrzeby ówczesnego społeczeństwa, przez co powieść Kraszewskiego nie odniosła takiego sukcesu, jak późniejsza książka Sienkiewicza.

Kliknij tutaj i słuchaj naszego radia na żywo bez żadnych opłat na RadioPogoda.pl!