Atopowe zapalenie skóry (AZS) – co warto wiedzieć

Wyprysk atopowy na dłoni. Fot. Assianir, Wikimedia Commons

Atopowe zapalenie skóry jest najczęstszą chorobą alergiczną skóry. Powoduje, że skóra staje się swędząca, sucha, popękana i podrażniona. Najczęściej dotyka małych dzieci, ale chorują na nie także dorośli. Może prowadzić do nieprzespanych nocy i trudności z koncentracją w szkole lub w pracy. Sprawdź, jakie są objawy, przyczyny i leczenie AZS .

Atopowe zapalenie skóry (AZS), nazywane też wypryskiem atopowym, a dawniej egzemą, jest to stan zapalny skóry, który powstaje w wyniku kontaktu z uczulającymi alergenami.

Choroba zwykle rozwija się w pierwszym roku życia dzieci, ale również zapadają na nią osoby dorosłe. Na wyprysk atopowy choruje 5-20% dzieci, głównie do 5. roku życia, i 1-3% osób dorosłych. U ok. 40% dzieci choroba ustępuje z wiekiem. Zwykle jest to choroba przewlekła, u chorych występują okresy, w których objawy są mniej zauważalne, a także okresy zaostrzeń, w których dolegliwości stają się cięższe.

Osoby z łagodnym AZS mogą mieć tylko niewielkie obszary suchej skóry, które czasami swędzą. W cięższych przypadkach wyprysk atopowy może powodować rozległy stan zapalny skóry na całym ciele i ciągłe swędzenie.

Drapanie może zakłócić sen, spowodować krwawienie skóry i wtórne infekcje. Często rozwija się cykl swędzenia i regularnego drapania. Może to prowadzić do nieprzespanych nocy i trudności z koncentracją w szkole lub w pracy.

Objawy wyprysku atopowego

Głównymi objawami atopowego zapalenia skóry są swędzenie, zaczerwienienie i suchość oraz łuszczenie się skóry. Mogą pojawić się swędzące grudki lub pęcherzyki, z których często powstają sączące się ranki. Z czasem skóra staje się bardzo sucha, pogrubiała, łuszcząca się, z wyraźnymi bruzdami i skłonnością do bolesnych pękań.

Zmiany najczęściej lokalizują się na wewnętrznej stronie dłoni, nadgarstków i łokci, na palcach, na kolanach, na twarzy i szyi, ale mogą też obejmować całe ciało. U małych dzieci najczęściej występują na policzkach, czole i owłosionej skórze głowy.

AZS często towarzyszą inne choroby alergiczne, jak katar sienny czy astma.

Przyczyny atopowego zapalenia skóry

Przyczyny wyprysku atopowego są genetyczne. Częściej na AZS chorują mieszkańcy miast i krajów wysoko rozwiniętych. Nieco częściej także choroba ta dotyka kobiet niż mężczyzn.

Skóra osób obciążonych AZS ma uszkodzone własności ochronne. Pod wpływem substancji drażniących, jak mydło czy proszki do prania, a także alergenów wziewnych, kontaktowych czy pokarmowych traci tzw. płaszcz lipidowy i przestaje być barierą dla drobnoustrojów, alergenów i innych czynników.

Atopowe zapalenie skóry dwukrotnie częściej występuje u dzieci, których oboje rodzice cierpią na alergię. Jeżeli jedno z rodziców ma AZS, ryzyko wystąpienia tej choroby u dziecka wynosi 30%. Natomiast jeśli obydwoje rodzice mają atopowe zapalenie skóry, ryzyko zachorowania przez dziecko wzrasta do 70%.

Co może wywołać objawy AZS

Do typowych czynników wyzwalających objawy wyprysku alergicznego należą:

  • substancje drażniące – przede wszystkim mydła i detergenty, na przykład szampony, płyny do kąpieli, żele pod prysznic, proszki do prania, płyny do mycia naczyń,
  • czynniki środowiskowe lub alergeny – takie jak zimna i sucha pogoda, wilgoć, klimatyzacja, suche powietrze w czasie sezonu grzewczego, roztocza kurzu domowego, alergeny zwierzęce, pyłki i pleśnie,
  • alergie pokarmowe – takie jak alergie na mleko krowie, jajka, orzeszki ziemne, czekoladę, truskawki, soję lub białko pszenicy,
  • niektóre materiały ubrań noszonych bezpośrednio na skórze – takie jak wełna i tkaniny syntetyczne
  • stres,
  • zmiany hormonalne – u kobiet objawy nasilają się przed miesiączką lub w czasie ciąży
  • infekcje skóry.

Leczenie

Leczenie atopowego zapalenia skóry powinno być prowadzone przez lekarza dermatologa lub alergologa. AZS często znacząco utrudnia codzienne życie. Terapia ma na celu złagodzenie lub ustąpienie objawów. U blisko 40% dzieci objawy naturalnie ustępują wraz z wiekiem, lecz u pozostałych wracają w wieku późniejszym. Jest to choroba przewlekła, często trwająca przez całe życie, z okresami bez objawów i z nawrotami.

Główne metody leczenia wyprysku atopowego to:

  • emolienty, czyli środki nawilżające, stosowane codziennie, aby zapobiec wysuszaniu skóry,
  • glikokortykosteroidy (przepisane przez lekarza) stosowane miejscowo podczas zaostrzeń w postaci kremów i maści w celu zmniejszenia obrzęku i zaczerwienienia,
  • leki przeciwhistaminowe na silny świąd.

Jak unikać nasilenia objawów

  • Starać się nie drapać swędzących miejsc, żeby nie uszkadzać skóry. Aby złagodzić swędzenie, można delikatnie poklepywać lub uciskać skórę. Pomóc mogą okłady z wilgotnej gazy. Warto też mieć zawsze krótkie paznokcie.
  • Unikać noszenia ubrań z tkanin, które podrażniają skórę. Najlepiej nosić miękką, cienką odzież z materiałów naturalnych takich jak bawełna.
  • Nie używać mydeł lub detergentów, które działają drażniąco lub wysuszająco na skórę. W aptekach są specjalne preparaty do mycia z emolientami.
  • Unikać wyzwalaczy, które wywołują objawy AZS.
  • Prace domowe, typu zmywanie naczyń, wykonywać w rękawiczkach.
  • Unikac stresów.

Możliwe powikłania atopowego zapalenia skóry

  • Bakteryjne i wirusowe infekcje skóry
    U chorych na AZS często występują sączące się ranki, pęknięcia skóry, a także uszkodzenia w wyniku drapania, istnieje ryzyko zakażenia bakteriami lub wirusami. W razie podejrzenia zakażenia, trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza.
  • Skutki psychologiczne
    Wyprysk atopowy może wpływać także na psychikę chorego. Zdarza się, ze chorzy tracą pewność siebie, stają się wycofani i mają negatywne nastawienie do swojego wyglądu. Dzieci w wieku przedszkolnym z AZS mogą częściej mieć problemy behawioralne, takie jak nadpobudliwość, natomiast dzieci w wieku szkolnym mogą doświadczać dokuczania ze strony rówieśników.
  • Problemy ze snem
    Problemy ze snem są powszechne wśród osób cierpiących na atopowe zapalenie skóry. Brak snu z kolei może wpływać na nastrój i zachowanie, a także utrudniać koncentrację w szkole lub w pracy.

Co warto wiedzieć o atopowym zapaleniu skóry

Czy atopowe zapalenie skóry może pojawić się u osób dorosłych, mimo że nie chorowali w dzieciństwie na AZS?

Tak, zdarza się, że atopowe zapalenia skóry dotyka osób dorosłych. Około 1-3% osób dorosłych zapada na AZS.

Czy można całkowicie wyleczyć atopowe zapalenie skóry?

Leczenie AZS polega na łagodzeniu lub usuwaniu objawów. Jednak u 40% dzieci choroba samoistnie ustępuje i nie wraca w późniejszym życiu.

Czy dziecko będzie chorowało na atopowe zapalenie skóry, jeśli na AZS cierpi matka?

Jeśli jedno z rodziców cierpi na atopowe zapalenie skóry, ryzyko wystąpienia choroby u dziecka wynosi 30%. Jeśli obydwoje rodzice cierpią na AZS, ryzyko to wzrasta do 70%.

Powiązane

Czy trzeba zapylać pomidory w tunelu? Wyjaśniamy

Haubice M777 – królowe pola bitwy pomagają Ukrainie

Rekrutacja do szkół ponadpodstawowych 2022 – jak to działa?

1 komentarz

Spierzchnięte usta – jak sobie z nimi poradzić? – Radio Pogoda – wiadomości, porady, informacje – słuchaj radia 10 listopada 2021 - 16:56
[…] Zdrowie i uroda […]
Dodaj komentarz